Limit płatności gotówkowych znany jest przedsiębiorcom już od wielu lat. Gdy zapłata za fakturę następuje gotówką a wartość transakcji przekroczy ten limit wówczas nabywca nie może ująć kwoty danego zakupu w kosztach uzyskania przychodów. A co w sytuacji, kiedy to jedna ze stron jest konsumentem?
Limit płatności gotówkowej w 2026 roku
Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 zwanej dalej ustawą – Prawo przedsiębiorców) zapłata lub przyjmowanie płatności związanych z działalnością gospodarczą musi nastąpić przy użyciu rachunku płatniczego przedsiębiorcy, zawsze, gdy:
- stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
- jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15.000 zł lub równowartość tej kwoty.
W przypadku, gdy dana transakcja jest wyrażona w walucie obcej to przedsiębiorca ma obowiązek ją przeliczyć na polskie złote według średniego kursu danej waluty obcej ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.
| UWAGA! Przyjmowanie należności albo zapłata zobowiązania dotyczące działalności gospodarczej musi odbyć się przelewem (za pomocą rachunku płatniczego przedsiębiorcy) w każdym przypadku, jeżeli: stronami transakcji są przedsiębiorcy,jednorazowa wartość transakcji jest równa lub wyższa od kwoty 15 000 zł (bez znaczenia pozostaje liczba płatności składająca się na tę transakcję). |
Definicję jednorazowej wartości transakcji trafnie określił Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia 20.11.2020r. o sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.887.2022.1.KKA, w której to stwierdził, że „(…) W konsekwencji jednorazowa wartość transakcji oznacza ogólną wartość wierzytelności lub zobowiązań, określoną w umowie zawartej między przedsiębiorcami. Przymiot jednorazowości nie odnosi się do liczby płatności, lecz odzwierciedla wymóg powiązania poszczególnych świadczeń w ramach jednego stosunku umownego.
Należy przy tym podkreślić, że w taki sposób pojęcie „jednorazowa wartość transakcji” zostało zinterpretowane przez Ministra Rozwoju i Finansów w odpowiedzi z dnia 8 lutego 2017 r., Nr DD.054.5.2017, na interpelację poselską Nr 9279, w sprawie wątpliwości dotyczących znowelizowanych od początku 2017 r. przepisów o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustaw o podatku dochodowym, w zakresie określenia limitów płatności gotówkowych.
W przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony przy jednoczesnym braku ustalonego wynagrodzenia w okresach rozliczeniowych w związku z prowizyjnym charakterem wynagrodzenia, jednorazowa wartość transakcji to rozpatrywana w danym momencie suma wynikających z transakcji (umowy przewidującej wynagrodzenie prowizyjne) płatności. W momencie, gdy przekracza ona kwotę 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, zostaje przekroczony limit płatności gotówkowych i aktualizuje się obowiązek korzystania przez przedsiębiorcę z rachunku płatniczego. (…)”.
| UWAGA! W 2026 roku limit płatności gotówkowej wciąż wynosi 15 000 zł. |
Kogo konkretnie dotyczy limit płatności gotówkowych
Nie wszystkich obowiązuje limit płatności gotówkowych 15 000 zł. Limit płatności gotówkowych dotyczy tylko przedsiębiorców, a więc transakcji dokonywanych pomiędzy przedsiębiorcami.
A kim jest przedsiębiorca?
Zgodnie z art. 4 ustawy – Prawo przedsiębiorców przedsiębiorcą jest:
- osoba fizyczna,
- wspólnik spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez niego działalności gospodarczej,
- jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą,
- osoba prawna
– realizująca działalność gospodarczą.
| UWAGA! Limit płatności gotówkowych nie dotyczy przypadku, kiedy jedna ze stron to przedsiębiorca a druga ze stron to konsument. |
Tylko powyższe grupy obowiązuje limit płatności gotówkowej. To oznacza, że inne grupy nie są zobowiązane do stosowania limitu płatności gotówkowej (przynajmniej jedna ze stron umowy to podmiot z tej innej grupy).
Limit płatności gotówkowych a sprzedaż lub zakup w przypadku, gdy stroną jest konsument
W praktyce gospodarczej wiele razy zdarza się, że przedsiębiorca sprzedaje towary, usługi na rzecz konsumentów (osoby fizycznej nieprowadzącej działalności), ale i nabywa towar lub usługi od konsumentów np. na podstawie umowy kupna – sprzedaży. W przypadku sprzedaży na rzecz konsumenta nie obowiązuje limit płatności gotówkowej 15 000 zł z uwagi na to konsument nie jest przedsiębiorcą. Sprzedawca może bez problemu dokonać sprzedaży gotówkowej na rzecz konsumenta np. o wartości transakcji 60 000 zł. Co więcej bez problemu może ująć wydatki, które dotyczą tej sprzedaży w kosztach uzyskania przychodów.
Jak natomiast sytuacja wygląda w przypadku zakupu przez przedsiębiorcę towarów lub usług od konsumenta?
Limit 15 000 zł dotyczy tylko sytuacji, w której obie strony transakcji to przedsiębiorcy. Jeżeli jedna ze stron to konsument:
- osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej albo
- osoba fizyczna prowadząca działalność, ale w momencie zakupu informująca, że zakupu dokonuje, jako konsument, czyli nie na firmę
– limit ten nie znajduje zastosowania.
Zatem gdy przedsiębiorca nabędzie sprzęt, samochód lub inne rzeczy od konsumenta za gotówkę wówczas całą wartość zakupu może ująć w koszty firmy albo bezpośrednio w momencie zakupu albo poprzez odpisy amortyzacyjne, jeżeli kupuje środek trwały lub wartość niematerialną i prawną.
Limit płatności gotówkowych a osoba fizyczna prowadząca dział specjalny produkcji rolnej
Jak się okazuje limit płatności gotówkowych nie dotyczy także przypadku, gdy przedsiębiorca sprzedaje towary, usługi na rzecz osób fizycznych prowadzących działy specjalne produkcji rolnej. Limit płatności gotówkowych nie obowiązuje również wtedy, gdy przedsiębiorca kupuje towary, usługi od osób fizycznych prowadzących działy specjalne produkcji rolnej.
Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrażone w interpretacji indywidualnej z dnia 18.07.2017r. o sygn. 0112-KDIL5.4010.69.2017.2.EK, w którym wskazuje, że „(…) Wnioskodawca jest grupą producentów rolnych – spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Udziałowcami Grupy są osoby fizyczne prowadzące działy specjalne produkcji rolnej. Udziałowcy dostarczają swoje produkty do Grupy kilka razy dziennie, a dostawa produktów do Grupy od udziałowca każdorazowo dokumentowana jest odrębną fakturą. Pojedyncza faktura wystawiana przez udziałowca nie przekracza 15 tys. zł, jednakże suma faktur wystawianych przez jednego udziałowca dziennie przekracza 15 tys. zł.
Z przepisów o tworzeniu grup producenckich oraz z aktu założycielskiego grupy wynika, że każdy z udziałowców musi dostarczyć do grupy 80% swojej produkcji.
Jak wynika z treści wniosku, nie przewidziano minimalnej kwoty produktów do nabycia, których zobowiązana będzie Grupa. Ponadto Grupa nie jest w stanie przewidzieć wysokości obrotu w danym okresie, a tym bardziej w całym sezonie produkcyjnym, który trwa od wiosny do późnej jesieni.
W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że każdą dostawę produktów do Grupy przez udziałowca należy traktować, jako odrębną umowę. W związku z powyższym, wartość dostaw od poszczególnego udziałowca nie podlega sumowaniu w ramach działalności całej Spółki, a w konsekwencji jednorazową wartość transakcji stanowi wartość zobowiązania wynikająca z pojedynczej dostawy produktów od konkretnego udziałowca.
Tym samym – w świetle art. 15d ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – Wnioskodawca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów zobowiązanie wynikające z odrębnych (poszczególnych) dostaw od udziałowca, regulowane w formie gotówkowej, które jednostkowo nie przekracza limitu 15 000 zł, lecz przekracza go narastająco (tj. w sytuacji, gdy suma faktur od jednego udziałowca-dostawcy w jednym dniu, w jednym miesiącu i w całym sezonie produkcyjnym przekracza kwotę 15 000 zł). (…)”.
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).
Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795).
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).
Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554).
Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622).
Interpretacja indywidualna z dnia 18.07.2017r. o sygn. 0112-KDIL5.4010.69.2017.2.EK.
