W wyniku rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także korekty tego rozliczenia, może powstać niedopłata składki zdrowotnej za poprzedni rok składkowy. W takiej sytuacji przedsiębiorca powinien pamiętać, że w określonych przypadkach obowiązek uregulowania niedopłaty może obejmować nie tylko samą składkę zdrowotną, lecz także należne odsetki za zwłokę. W jakich sytuacjach powstaje obowiązek zapłaty odsetek i od czego zależy ich naliczenie?
Niedopłata rocznej składki zdrowotnej
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 zwanej dalej ustawą o SUS) oraz art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 zwanej dalej ustawą o NFZ) przedsiębiorcy zobowiązani do złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej już tego dokonali.
| UWAGA! Termin rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. przypadał 20 maja 2026 r. |
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025r. przedsiębiorcy sporządzili w deklaracji ZUS:
- DRA w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i niezatrudniania pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących, albo
- ZUS DRA + ZUS RCA w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i zatrudniania pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących
– za okres 04/2026r.
Jeżeli rozliczenie to zawierało błędy wówczas powinni złożyć korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Co w przypadku, kiedy na skutek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tegoż rozliczenia u przedsiębiorcy powstała niedopłata rocznej składki zdrowotnej?
Kiedy powstanie niedopłata rocznej składki zdrowotnej
W pierwszej kolejności należałoby objaśnić, czym w ogóle jest niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z przekazanego do ZUS rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tegoż rozliczenia.
| UWAGA! Niedopłata rocznej składki zdrowotnej powstaje wtedy, kiedy suma wykazanych w deklaracjach ZUS we wszystkich miesiącach roku składkowego 2025 składek ZUS zdrowotnych jest niższa od obliczonej, rocznej składki zdrowotnej. | ||
| Obliczona, roczna składka zdrowotna za 2025r. | > | Suma wykazanych w deklaracjach ZUS we wszystkich miesiącach roku składkowego 2025 składek ZUS zdrowotnych |
Niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej
Przedsiębiorca, który na skutek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej wykazał niedopłatę tej składki, był zobowiązany do uregulowania tej niedopłaty w terminie złożenia deklaracji ZUS i zapłaty bieżących składek ZUS za okres 04/2026r.
| UWAGA! W przypadku, gdy na skutek złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025r. powstała niedopłata wówczas w terminie 20 maja 2026 r., czyli w terminie: złożenia deklaracji ZUS za 04/2026 r. oraz zapłaty składek ZUS za 04/2026 r. – przedsiębiorca dokonuje uregulowania tej niedopłaty. |
Jeżeli przedsiębiorca ureguluje niedopłatę rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. po dniu 20 maja 2026 r. wówczas może się zdarzyć, iż będzie musiał zapłacić odsetki od zobowiązań ZUS zapłaconych po terminie.
Niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej
Część z ww. grup przedsiębiorców może być zobligowana do sporządzenia korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Co w sytuacji, kiedy na skutek tej korekty powstanie niedopłata rocznej składki zdrowotnej?
Należy w tym momencie wspomnieć o jednej bardzo ważnej rzeczy. Jeżeli przedsiębiorca sporządza korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. wówczas musi pamiętać o art. 23 ustawy o SUS. Od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
Dlaczego mogą powstać odsetki?
Przedsiębiorca, który koryguje roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. składa korektę deklaracji ZUS za okres 04/2026 r., bowiem w deklaracji za ten właśnie okres musi znajdować się wypełniona część dotycząca rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. To powoduje, że gdy przedsiębiorca złoży korektę i wyniknie z niej niedopłata, to ta niedopłata dotycząca rocznej składki zdrowotnej oznacza, że kwota rocznej składki zdrowotnej jest większa niż wynikało to z pierwotnego rozliczenia. Termin zapłaty rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. to 20 maja 2026 r., Jeżeli roczna składka na skutek korekty jest większa niż kwota pierwotnego rozliczenia należy sprawdzić, czy powstaną od różnicy tych kwot – odsetki za zwłokę.
| UWAGA! Odsetki za zwłokę w opłaceniu składek ZUS ustala się tak samo jak odsetki od zaległości podatkowych. Od zaległości względem ZUS nie oblicza się tzw. odsetek obniżonych. |
Odsetki od dopłaty składki zdrowotnej za 2025 r. należy obliczyć zaczynając od dnia następnego po dniu upływu terminu płatności (od 21 maja 2026r.) do dnia uregulowania składki. Jeżeli termin płatności przypadłby na dzień wolny od pracy lub święto wówczas uległby on przesunięciu na pierwszy dzień roboczy a odsetki przedsiębiorca obliczałby od następnego dnia po tym dniu roboczym. Odsetki za zwłokę w opłacaniu składek ZUS płatnik składek oblicza od następnego dnia po dniu upływu terminu płatności lub innego terminu płatności (np. wynikającego z decyzji ZUS lub umowy z ZUS) do dnia ich uregulowania.
Ustalenie kwoty odsetek od opłaconych po terminie składek ZUS wymaga od przedsiębiorcy ustalenia:
- wysokości zaległości i okresu, za który ona dotyczy,
- liczby dni spóźnienia z płatnością,
- liczby dni roku kalendarzowego (i lat ubiegłych, jeżeli zaległość przekracza dany rok) – niektóre lata mają 365 dni a niektóre 366 dni,
- stopy procentowej, według której liczone są odsetki od zaległości podatkowych, która ulega zmianie – aktualnie wynosi 10,50% rocznie.
Należy podkreślić, iż gdy zaległości w ZUS odnoszą się do różnych lat wówczas często okazuje się, że należy zastosować różne stawki odsetek. Poniżej przykładowa tabela obrazująca jak zmieniają się odsetki od zaległości w składkach ZUS w zależności od tego, jakich okresów dotyczą.
| Kształtowanie się stawek odsetek podatkowych od zaległości w składkach ZUS | |
| Okres zaległości | Stopa procentowa odsetek w skali roku |
| Od 05.03.2026r. do teraz | 10,5% |
| Od 04.12.2025r. do 04.03.2026r. | 11% |
| Od 06.11.2025r. do 03.12. 2025r. | 11,5% |
| Od 09.10.2025r. do 05.11. 2025r. | 12% |
| Od 04.09.2025r. do 08.10. 2025r. | 12,5% |
| Od 03.07.2025r. do 03.09. 2025r. | 13% |
| Od 08.05.2025r. do 02.07. 2025r. | 13,5% |
| Od 05.10.2023r. do 07.05. 2025r. | 14,5% |
Z kolei kwotę odsetek za zwłokę od zaległości w ZUS uregulowanych po terminie przedsiębiorca ustala zgodnie z następującym wzorem.
| Odsetki za zwłokę | = | Zaległe składki ZUS x liczba dni opóźnienia w zapłacie x stopa procentowa (od 5 marca 2026 r. wynosi 10,50% rocznie) |
| 365 x 100 |
Tak samo jak przy terminach zapłaty zobowiązań podatkowych, jeżeli termin płatności składek ZUS przypada w dzień wolny od pracy i święta wówczas termin ten ulega przesunięciu na pierwszy dzień roboczy a odsetki płatnik składek oblicza od następnego dnia po tym dniu roboczym. Jeżeli przedsiębiorca nie ureguluje składek ZUS lub opłaci je w zaniżonej wysokości – ZUS może naliczyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. Od decyzji w sprawie wymierzenia dodatkowej opłaty przysługuje odwołanie do sądu.
| UWAGA! Odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekraczałaby 1% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W roku 2026 kwota 1% to 48,06 zł. |
Odsetek za zwłokę w zapłacie składek ZUS przedsiębiorca nie nalicza w przypadku:
- winy leżącej po stronie ZUS,
- zastosowania się płatnika składek do pisma ZUS w jego indywidualnej sprawie,
- zastosowania się płatnika składek w danym okresie rozliczeniowym do utrwalonej praktyki interpretacyjnej ZUS (także do takiej która chwilę później uległa zmianie).
Autor:
Krzysztof Ulicki
Źródła:
Ustawa z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468).
Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).
Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).
Ustawa z dnia 29.08.1997 – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).
