Administrator

Limit płatności gotówkowych znany jest przedsiębiorcom już od wielu lat. Gdy zapłata za fakturę następuje gotówką a wartość transakcji przekroczy ten limit wówczas nabywca nie może ująć kwoty danego zakupu w kosztach uzyskania przychodów. A co w sytuacji, kiedy to jedna ze stron jest konsumentem?

Limit płatności gotówkowej w 2026 roku

Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 zwanej dalej ustawą – Prawo przedsiębiorców) zapłata lub przyjmowanie płatności związanych z działalnością gospodarczą musi nastąpić przy użyciu rachunku płatniczego przedsiębiorcy, zawsze, gdy:

1. stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
2. jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15.000 zł lub równowartość tej kwoty.

W przypadku, gdy dana transakcja jest wyrażona w walucie obcej to przedsiębiorca ma obowiązek ją przeliczyć na polskie złote według średniego kursu danej waluty obcej ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Definicję jednorazowej wartości transakcji trafnie określił Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia 20.11.2020r. o sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.887.2022.1.KKA, w której to stwierdził, że „(…) W konsekwencji jednorazowa wartość transakcji oznacza ogólną wartość wierzytelności lub zobowiązań, określoną w umowie zawartej między przedsiębiorcami. Przymiot jednorazowości nie odnosi się do liczby płatności, lecz odzwierciedla wymóg powiązania poszczególnych świadczeń w ramach jednego stosunku umownego.

Należy przy tym podkreślić, że w taki sposób pojęcie „jednorazowa wartość transakcji” zostało zinterpretowane przez Ministra Rozwoju i Finansów w odpowiedzi z dnia 8 lutego 2017 r., Nr DD.054.5.2017, na interpelację poselską Nr 9279, w sprawie wątpliwości dotyczących znowelizowanych od początku 2017 r. przepisów o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustaw o podatku dochodowym, w zakresie określenia limitów płatności gotówkowych.

W przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony przy jednoczesnym braku ustalonego wynagrodzenia w okresach rozliczeniowych w związku z prowizyjnym charakterem wynagrodzenia, jednorazowa wartość transakcji to rozpatrywana w danym momencie suma wynikających z transakcji (umowy przewidującej wynagrodzenie prowizyjne) płatności. W momencie, gdy przekracza ona kwotę 15 000 zł lub równowartość tej kwoty, zostaje przekroczony limit płatności gotówkowych i aktualizuje się obowiązek korzystania przez przedsiębiorcę z rachunku płatniczego. (…)”.

Kogo konkretnie dotyczy limit płatności gotówkowych

Nie wszystkich obowiązuje limit płatności gotówkowych 15 000 zł. Limit płatności gotówkowych dotyczy tylko przedsiębiorców, a więc transakcji dokonywanych pomiędzy przedsiębiorcami.

A kim jest przedsiębiorca?

Zgodnie z art. 4 ustawy – Prawo przedsiębiorców przedsiębiorcą jest:

1. osoba fizyczna,
2. wspólnik spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez niego działalności gospodarczej,
3. jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą,
4. osoba prawna

– realizująca działalność gospodarczą.

Tylko powyższe grupy obowiązuje limit płatności gotówkowej. To oznacza, że inne grupy nie są zobowiązane do stosowania limitu płatności gotówkowej (przynajmniej jedna ze stron umowy to podmiot z tej innej grupy).

Limit płatności gotówkowych a sprzedaż lub zakup w przypadku, gdy stroną jest konsument

W praktyce gospodarczej wiele razy zdarza się, że przedsiębiorca sprzedaje towary, usługi na rzecz konsumentów (osoby fizycznej nieprowadzącej działalności), ale i nabywa towar lub usługi od konsumentów np. na podstawie umowy kupna – sprzedaży. W przypadku sprzedaży na rzecz konsumenta nie obowiązuje limit płatności gotówkowej 15 000 zł z uwagi na to konsument nie jest przedsiębiorcą. Sprzedawca może bez problemu dokonać sprzedaży gotówkowej na rzecz konsumenta np. o wartości transakcji 60 000 zł. Co więcej bez problemu może ująć wydatki, które dotyczą tej sprzedaży w kosztach uzyskania przychodów.

Jak natomiast sytuacja wygląda w przypadku zakupu przez przedsiębiorcę towarów lub usług od konsumenta?

Limit 15 000 zł dotyczy tylko sytuacji, w której obie strony transakcji to przedsiębiorcy. Jeżeli jedna ze stron to konsument:

1. osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej albo
2. osoba fizyczna prowadząca działalność, ale w momencie zakupu informująca, że zakupu dokonuje, jako konsument, czyli nie na firmę

– limit ten nie znajduje zastosowania.

Zatem gdy przedsiębiorca nabędzie sprzęt, samochód lub inne rzeczy od konsumenta za gotówkę wówczas całą wartość zakupu może ująć w koszty firmy albo bezpośrednio w momencie zakupu albo poprzez odpisy amortyzacyjne, jeżeli kupuje środek trwały lub wartość niematerialną i prawną.

Limit płatności gotówkowych a osoba fizyczna prowadząca dział specjalny produkcji rolnej

Jak się okazuje limit płatności gotówkowych nie dotyczy także przypadku, gdy przedsiębiorca sprzedaje towary, usługi na rzecz osób fizycznych prowadzących działy specjalne produkcji rolnej. Limit płatności gotówkowych nie obowiązuje również wtedy, gdy przedsiębiorca kupuje towary, usługi od osób fizycznych prowadzących działy specjalne produkcji rolnej.

Potwierdzeniem powyższego jest stanowisko Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wyrażone w interpretacji indywidualnej z dnia 18.07.2017r. o sygn. 0112-KDIL5.4010.69.2017.2.EK, w którym wskazuje, że „(…) Wnioskodawca jest grupą producentów rolnych – spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Udziałowcami Grupy są osoby fizyczne prowadzące działy specjalne produkcji rolnej. Udziałowcy dostarczają swoje produkty do Grupy kilka razy dziennie, a dostawa produktów do Grupy od udziałowca każdorazowo dokumentowana jest odrębną fakturą. Pojedyncza faktura wystawiana przez udziałowca nie przekracza 15 tys. zł, jednakże suma faktur wystawianych przez jednego udziałowca dziennie przekracza 15 tys. zł.

Z przepisów o tworzeniu grup producenckich oraz z aktu założycielskiego grupy wynika, że każdy z udziałowców musi dostarczyć do grupy 80% swojej produkcji.

Jak wynika z treści wniosku, nie przewidziano minimalnej kwoty produktów do nabycia, których zobowiązana będzie Grupa. Ponadto Grupa nie jest w stanie przewidzieć wysokości obrotu w danym okresie, a tym bardziej w całym sezonie produkcyjnym, który trwa od wiosny do późnej jesieni.

W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że każdą dostawę produktów do Grupy przez udziałowca należy traktować, jako odrębną umowę. W związku z powyższym, wartość dostaw od poszczególnego udziałowca nie podlega sumowaniu w ramach działalności całej Spółki, a w konsekwencji jednorazową wartość transakcji stanowi wartość zobowiązania wynikająca z pojedynczej dostawy produktów od konkretnego udziałowca.

Tym samym – w świetle art. 15d ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – Wnioskodawca może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów zobowiązanie wynikające z odrębnych (poszczególnych) dostaw od udziałowca, regulowane w formie gotówkowej, które jednostkowo nie przekracza limitu 15 000 zł, lecz przekracza go narastająco (tj. w sytuacji, gdy suma faktur od jednego udziałowca-dostawcy w jednym dniu, w jednym miesiącu i w całym sezonie produkcyjnym przekracza kwotę 15 000 zł). (…)”.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480).

Ustawa z dnia 8.03.2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1790).

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795).

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622).

Interpretacja indywidualna z dnia 18.07.2017r. o sygn. 0112-KDIL5.4010.69.2017.2.EK.

Odpowiedź Ministra Finansów z dnia 08.02.2017 r. na interpelację nr 9279 w sprawie wyjaśnienia wątpliwości, dotyczących znowelizowanych przepisów o swobodzie działalności gospodarczej oraz ustaw o podatku dochodowym, w zakresie określenia limitów płatności gotówkowych.

Wynik rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tego rozliczenia może skutkować koniecznością dopłaty składki zdrowotnej. Czy dopłata składki zdrowotnej może stanowić koszt uzyskania przychodów? Co z odliczeniem od przychodów w ryczałcie?

Obowiązek przekazania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej

W nawiązaniu do art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 zwanej dalej ustawą o NFZ) określone grupy przedsiębiorców, (które mogą wybrać formę opodatkowania) są zobligowane do złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Mieli obowiązek dokonać tego do dnia 20 maja 2026 r.

W wyniku zidentyfikowanych błędów część przedsiębiorców będzie zobowiązana do złożenia korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej.

Jeżeli w wyniku złożenia:

1. rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. lub
2. korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r.

powstanie niedopłata rocznej składki zdrowotnej, przedsiębiorca będzie zobowiązany do jej uregulowania zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.

Przedsiębiorcy złożyli już w ZUS roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. za pomocą deklaracji:

1. ZUS DRA w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i niezatrudniania pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących, albo
2. ZUS DRA + ZUS RCA w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i zatrudniania pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących

–  za okres 04/2026 r.

Jeżeli mowa o konieczności złożenia korekty tegoż rozliczenia to dotyczy ona również deklaracji ZUS za okres 04/2026 r. i użycia ww. formularzy.

W tym miejscu powstaje pewna wątpliwość. Co w przypadku, kiedy na skutek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tegoż rozliczenia u przedsiębiorcy powstała niedopłata rocznej składki zdrowotnej? W pierwszej kolejności należałoby objaśnić, czym w ogóle jest niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z przekazanego do ZUS rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tegoż rozliczenia.

Niedopłata rocznej składki zdrowotnej – uwaga na odsetki za zwłokę w zapłacie

Niedopłata rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. powstaje w sytuacji, gdy suma wykazanych należnych składek zdrowotnych w deklaracjach ZUS we wszystkich miesiącach roku składkowego 2025 jest niższa od obliczonej, rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. Przedsiębiorca, który na skutek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej wykazał niedopłatę tej składki, był zobowiązany do uregulowania tej niedopłaty w terminie złożenia deklaracji ZUS i zapłaty bieżących składek ZUS za okres 04/2026 r.

Jeżeli przedsiębiorca ureguluje niedopłatę rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. po dniu 20 maja 2026r. wówczas może być zobowiązany do zapłaty odsetek. Jeżeli przedsiębiorca składa korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. wówczas musi zweryfikować czy będzie musiał zapłacić odsetki, bowiem termin uregulowania niedopłaty rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. to wciąż 20 maja 2026 r. a przecież korekta rocznej składki zdrowotnej może być dokonana znacznie później niż po tym dniu (maksymalnie do 5 lat).

Odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekracza 1% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. kwota 1% to 48,06 zł.

Niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej a forma opodatkowania

Niedopłata wynikająca z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tego rozliczenia wymaga odpowiedniego ujęcia w księgach podatkowych. W przypadku skali podatkowej niedopłata rocznej składki zdrowotnej w żaden sposób nie wpływa na koszt ani przychód z działalności.

Jeżeli przedsiębiorca w 2025 r. stosował formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany i w 2026 r. nie zmienił formy opodatkowania (wciąż stosuje ryczałt) to niedopłatę wynikającą z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tego rozliczenia odlicza od przychodu z działalności:

1. w miesiącu jej faktycznej zapłaty (na bieżąco) albo
2. na etapie złożenia zeznania rocznego za 2026 r.

Odliczenia dokonuje w wysokości 50% od zapłaconej kwoty niedopłaty.

Mówi o tym art. 11 ust 1a ustawy z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843). Jeżeli natomiast przedsiębiorca w 2025 r. stosował formę opodatkowania podatek liniowy i w 2026 r. nie zmienił formy opodatkowania (wciąż stosuje podatek liniowy) wówczas niedopłatę wynikającą z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tego rozliczenia:

1. odlicza od przychodu z działalności w miesiącu jej faktycznej zapłaty albo
2. ujmuje w koszty także w miesiącu jej faktycznej zapłaty

– niemniej suma miesięcznych, zapłaconych składek za 2025 r. oraz niedopłaty nie może przekroczyć rocznego limitu (składki w koszty) w wysokości 14 100 zł, a więc limitu już dla 2026 r.

Jeżeli natomiast niedopłata przekroczy ww. limit to ta część, która go przekroczy nie stanowi kosztu uzyskania przychodu bądź też nie może być odliczona od dochodu. A zatem przedsiębiorca musi pamiętać o podstawowej zasadzie wynikającej z art. 30c ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468).

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622).

W wyniku rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także korekty tego rozliczenia, może powstać niedopłata składki zdrowotnej za poprzedni rok składkowy. W takiej sytuacji przedsiębiorca powinien pamiętać, że w określonych przypadkach obowiązek uregulowania niedopłaty może obejmować nie tylko samą składkę zdrowotną, lecz także należne odsetki za zwłokę. W jakich sytuacjach powstaje obowiązek zapłaty odsetek i od czego zależy ich naliczenie?

Niedopłata rocznej składki zdrowotnej

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 zwanej dalej ustawą o SUS) oraz art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 zwanej dalej ustawą o NFZ) przedsiębiorcy zobowiązani do złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej już tego dokonali.

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025r. przedsiębiorcy sporządzili w deklaracji ZUS:

1. DRA w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i niezatrudniania pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących, albo
2. ZUS DRA + ZUS RCA w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej i zatrudniania pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących

–  za okres 04/2026r.

Jeżeli rozliczenie to zawierało błędy wówczas powinni złożyć korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Co w przypadku, kiedy na skutek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tegoż rozliczenia u przedsiębiorcy powstała niedopłata rocznej składki zdrowotnej?

Kiedy powstanie niedopłata rocznej składki zdrowotnej

W pierwszej kolejności należałoby objaśnić, czym w ogóle jest niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z przekazanego do ZUS rocznego rozliczenia składki zdrowotnej lub korekty tegoż rozliczenia.

Niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej

Przedsiębiorca, który na skutek rocznego rozliczenia składki zdrowotnej wykazał niedopłatę tej składki, był zobowiązany do uregulowania tej niedopłaty w terminie złożenia deklaracji ZUS i zapłaty bieżących składek ZUS za okres 04/2026r.

Jeżeli przedsiębiorca ureguluje niedopłatę rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. po dniu 20 maja 2026 r. wówczas może się zdarzyć, iż będzie musiał zapłacić odsetki od zobowiązań ZUS zapłaconych po terminie.

Niedopłata rocznej składki zdrowotnej wynikająca z korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej

Część z ww. grup przedsiębiorców może być zobligowana do sporządzenia korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Co w sytuacji, kiedy na skutek tej korekty powstanie niedopłata rocznej składki zdrowotnej?

Należy w tym momencie wspomnieć o jednej bardzo ważnej rzeczy. Jeżeli przedsiębiorca sporządza korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. wówczas musi pamiętać o art. 23 ustawy o SUS. Od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Dlaczego mogą powstać odsetki?

Przedsiębiorca, który koryguje roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. składa korektę deklaracji ZUS za okres 04/2026 r., bowiem w deklaracji za ten właśnie okres musi znajdować się wypełniona część dotycząca rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. To powoduje, że gdy przedsiębiorca złoży korektę i wyniknie z niej niedopłata, to ta niedopłata dotycząca rocznej składki zdrowotnej oznacza, że kwota rocznej składki zdrowotnej jest większa niż wynikało to z pierwotnego rozliczenia. Termin zapłaty rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. to 20 maja 2026 r., Jeżeli roczna składka na skutek korekty jest większa niż kwota pierwotnego rozliczenia należy sprawdzić, czy powstaną od różnicy tych kwot – odsetki za zwłokę.

Odsetki od dopłaty składki zdrowotnej za 2025 r. należy obliczyć zaczynając od dnia następnego po dniu upływu terminu płatności (od 21 maja 2026r.) do dnia uregulowania składki. Jeżeli termin płatności przypadłby na dzień wolny od pracy lub święto wówczas uległby on przesunięciu na pierwszy dzień roboczy a odsetki przedsiębiorca obliczałby od następnego dnia po tym dniu roboczym. Odsetki za zwłokę w opłacaniu składek ZUS płatnik składek oblicza od następnego dnia po dniu upływu terminu płatności lub innego terminu płatności (np. wynikającego z decyzji ZUS lub umowy z ZUS) do dnia ich uregulowania.

Ustalenie kwoty odsetek od opłaconych po terminie składek ZUS wymaga od przedsiębiorcy ustalenia:

1. wysokości zaległości i okresu, za który ona dotyczy,
2. liczby dni spóźnienia z płatnością,
3. liczby dni roku kalendarzowego (i lat ubiegłych, jeżeli zaległość przekracza dany rok) – niektóre lata mają 365 dni a niektóre 366 dni,
4. stopy procentowej, według której liczone są odsetki od zaległości podatkowych, która ulega zmianie – aktualnie wynosi 10,50% rocznie.

Należy podkreślić, iż gdy zaległości w ZUS odnoszą się do różnych lat wówczas często okazuje się, że należy zastosować różne stawki odsetek. Poniżej przykładowa tabela obrazująca jak zmieniają się odsetki od zaległości w składkach ZUS w zależności od tego, jakich okresów dotyczą.

Z kolei kwotę odsetek za zwłokę od zaległości w ZUS uregulowanych po terminie przedsiębiorca ustala zgodnie z następującym wzorem.

Tak samo jak przy terminach zapłaty zobowiązań podatkowych, jeżeli termin płatności składek ZUS przypada w dzień wolny od pracy i święta wówczas termin ten ulega przesunięciu na pierwszy dzień roboczy a odsetki płatnik składek oblicza od następnego dnia po tym dniu roboczym. Jeżeli przedsiębiorca nie ureguluje składek ZUS lub opłaci je w zaniżonej wysokości – ZUS może naliczyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. Od decyzji w sprawie wymierzenia dodatkowej opłaty przysługuje odwołanie do sądu.

Odsetek za zwłokę w zapłacie składek ZUS przedsiębiorca nie nalicza w przypadku:

• winy leżącej po stronie ZUS,
• zastosowania się płatnika składek do pisma ZUS w jego indywidualnej sprawie,
• zastosowania się płatnika składek w danym okresie rozliczeniowym do utrwalonej praktyki interpretacyjnej ZUS (także do takiej która chwilę później uległa zmianie).

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 17.11.1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468).

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).

Ustawa z dnia 29.08.1997 – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Już od wielu lat rok rocznie przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na ryczałcie mają obowiązek sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej na mocy art. 81 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 zwanej dalej ustawą o opiece zdrowotnej). Co jednak, gdy w tym rozliczeniu wystąpiły błędy?

Obliczenie rocznej podstawy i składki zdrowotnej u przedsiębiorców na ryczałcie i dokonanie korekty tego rozliczenia należy dokonać według tych samych zasad obliczania.

Przedsiębiorcy, którzy stosują ryczałt mają obowiązek złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej jak i jego korekty

Ryczałt ewidencjonowany jako formę opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej może wybrać osoba fizyczna prowadząca działalność:

• samodzielnie,
• jako wspólnik spółki cywilnej osób fizycznych, w której wszyscy wspólnicy to osoby fizyczne (ani jeden wspólnik nie może być osobą prawną) i ci wszyscy wspólnicy wybrali formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany,
• jako wspólnik spółki jawnej osób fizycznych, w której wszyscy wspólnicy to osoby fizyczne (ani jeden wspólnik nie może być osobą prawną) i ci wszyscy wspólnicy wybrali formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany.

Powyżsi przedsiębiorcy są zobowiązani do corocznego sporządzania i przesłania do ZUS rocznego rozliczenia składki zdrowotnej (także korekty, jeżeli istnieje taka konieczność) niezależnie od rodzaju opłacanego ZUS tj.: dużego ZUS, preferencyjnego ZUS, małego ZUS Plus czy ulgi na start.

Możliwe przyczyny korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej u przedsiębiorców na ryczałcie

Korekta rocznego rozliczenia składki zdrowotnej oznacza poprawienie pierwotnego rocznego rozliczenia składki zdrowotnej a czasem miesięcznych deklaracji ZUS za okres obejmujący owe roczne rozliczenie.

Przyczynami korekty mogą być np.:

• korekta kosztów i przychodów z działalności gospodarczej (korekta zeznania rocznego PIT),
• odliczenie w nieprawidłowej wysokości składek ZUS społecznych,
• błędy rachunkowe,
• błędy w sumach należnych, miesięcznych składek zdrowotnych,
• zmiana formy opodatkowania i nieprawidłowe określenie roku składkowego po zmianie,
• nieujęcie różnic remanentowych,
• ujęcie przychodów i kosztów z okresu zwolnienia z ubezpieczenia zdrowotnego, zwolnienia z podatku dochodowego, zawieszenia działalności gospodarczej,
• pozostałe okoliczności.

Termin rocznego rozliczenia składki zdrowotnej i korekty u przedsiębiorców na ryczałcie

Termin sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej a także termin dopłaty składki zdrowotnej wynikającej z tego rozliczenia w razie konieczności za 2025 r. to 20 maja 2026 r. Jest to środa, a więc dzień roboczy, co wyklucza przesunięcie tego terminu.

Ile wynosiła miesięczna i roczna składka zdrowotna na ryczałcie w 2025 roku

W przypadku przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych składka na ubezpieczenie zdrowotne co do zasady wynosi 9% podstawy wymiaru składki (z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach).

Wysokość składki ustala się poprzez zastosowanie stawki 9% do właściwej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Ile wynosi roczna podstawa i składka zdrowotna u przedsiębiorców na ryczałcie? Metoda obliczania rocznej podstawy składki zdrowotnej została zawarta w art. 81 ust. 2e ustawy o NFZ. Przedstawiono ją w poniżej tabeli.

Zasady obliczenia rocznej składki zdrowotnej za 2025r. właściwe także w przypadku dokonywania jego korekty

Zasady obliczenia (ww. kwoty) rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. są tożsame zarówno dla rocznego rozliczenia składki zdrowotnej jak i korekty tego rozliczenia.

Po pierwsze przedsiębiorca musi określić tzw. rok składkowy 2025. W ryczałcie trwa on od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. Rok składkowy to okres czasu opłacania miesięcznych składek zdrowotnych przedsiębiorcy z tytułu prowadzonej działalności.

Po zakończeniu roku składkowego przedsiębiorca porównuje sumę miesięcznych, należnych składek (wynikających ze składanych miesięcznych deklaracji ZUS) z obliczoną roczną składką zdrowotną. W ten sposób podatnik określi wysokość ewentualnej niedopłaty lub nadpłaty rocznej składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przedsiębiorcy na ryczałcie porównują, zatem sumę miesięcznych, należnych składek zdrowotnych za miesiące od 01 do 12 / 2025 r. z ustaloną roczną składką zdrowotną za 2025 r.

Po drugie, aby ustalić roczną podstawę zdrowotną przedsiębiorca musi sprawdzić, ile miesięcy w 2025 r. prowadził działalność (podlegał pod ubezpieczenie zdrowotne). Do liczby miesięcy podlegania pod ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorca nie wlicza okresu:

• zawieszenia prowadzenia działalności,
• korzystania ze zwolnień z obowiązku opłacania składki zdrowotnej,
• korzystania ze zwolnienia z podatku,
• niepodlegania pod ubezpieczenie zdrowotne z pozostałych przyczyn.

Po trzecie przedsiębiorca ustala roczny przychód z działalności zgodnie z art. 81 ust. 2zd ustawy o NFZ.  Z tego rocznego przychodu wyłącza przychody z działalności osiągnięte za czas:

1. zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej,
2. nieprowadzenia działalności,
3. zawieszenia działalności,
4. zwolnienia ze zryczałtowanego podatku dochodowego,
5. sprzedaży środków trwałych.

Przychód z działalności ustalony na cele obliczenia rocznej (i miesięcznej) składki zdrowotnej nie może być pomniejszony o:

• poniesione straty podatkowe z 5 ostatnich lat oraz
• ulgi podatkowe.

Po wyłączeniu ww. kategorii przychodów przedsiębiorca może obniżyć tak ustalony przychód z działalności o zapłacone składki ZUS społeczne według schematu poniżej.

Tak obliczony przychód podatnik porównuje do progów przychodów z tabeli – „Wysokość rocznej składki zdrowotnej za 2025 r.”.

Na jakim formularzu przedsiębiorca na ryczałcie dokonuje rocznego rozliczenia składki zdrowotnej jak i jego korekty

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. jak i jego korektę przedsiębiorcy na ryczałcie dokonują za pomocą:

1. deklaracji ZUS DRA, jeżeli nie zatrudniają pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących albo
2. ZUS RCA (składanym wraz z ZUS DRA), jeżeli zatrudniają pracowników, zleceniobiorców, osoby współpracujące.

Natomiast, gdy przedsiębiorca dostrzeże błędy w przesłanym rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej za 2025r., wówczas musi sporządzić i przesłać do ZUS korektę tego rozliczenia składając:

1. korektę deklaracji ZUS DRA albo RCA i DRA za miesiące, w który popełnił błąd, oraz
2. korektę deklaracji ZUS DRA albo RCA i DRA za 04/2026r.

Korekty rocznego rozliczenie składki zdrowotnej za 2025r. przedsiębiorca dokonuje także w ww. formularzach, ale wypełniając je wpisuje początek identyfikatora formularza jako „02” (lub „03” gdy dokonuje drugiej korekty).

Warianty korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok u przedsiębiorców na ryczałcie

Sposób obliczenia rocznej postawy składki zdrowotnej jak i rocznej składki zdrowotnej przedstawiono powyżej. Zasady te są takie same dla korekty tegoż rozliczenia.

Przedsiębiorca powinien mieć świadomość, że wynik rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne ma istotne znaczenie, ponieważ w określonych przypadkach może skutkować obowiązkiem złożenia korekty tego rozliczenia. Zasady w tym zakresie określa art. 81 ust. 2y ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Na czym polega ten obowiązek i w jakich sytuacjach powstaje?

Poniżej drugi przypadek.

Korektą rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. przedsiębiorca dokonuje:

1. w deklaracji ZUS DRA (albo ZUS RCA) za okres 04/2026 r. oraz jeśli to konieczne
2. w deklaracji ZUS DRA (albo ZUS RCA) za poszczególne miesiące roku składkowego, jeżeli tam były błędy

– z identyfikatorem deklaracji „02” albo kolejnym, jeżeli już składano korektę ww. deklaracji.

Kiedy należy złożyć korektę miesięcznych deklaracji ZUS za 2025 rok

Rozważania na temat korekty miesięcznych deklaracji ZUS obejmujących rok składkowy 2025 należy zacząć od tego, iż przedsiębiorcy nie są zobligowani do korekty tych deklaracji już w trakcie tego roku. Mowa tu o sytuacjach, w której korekty miesięcznych deklaracji ZUS za miesiące roku 2025 dotyczą nieujętych przychodów z działalności albo ujętych, ale w błędnej kwocie.

Warto wspomnieć o tym, iż przychody z działalności u podatników na ryczałcie w prawidłowej wysokości przedsiębiorcy mogą (w ujęciu narastającym od początku roku) ująć w kolejnych deklaracjach ZUS lub dopiero na etapie składania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Niemniej w niektórych przypadkach nie da się uniknąć konieczności skorygowania także miesięcznych deklaracji ZUS.

Wspomina o tym nawet ZUS, iż są szczególne przypadki, w których przedsiębiorca musi sporządzić korektę miesięcznych deklaracji ZUS z uwagi na występujące tam nieprawidłowości, które mają bezpośrednie przełożenie na roczne rozliczenie składki zdrowotnej. Sytuacje te zaprezentowano w poniższej tabeli.

Przykład 1

Przedsiębiorca, który opodatkowuje przychody z działalności gospodarczej ryczałtem zarówno w 2025 r. jak i nadal w 2026 r.

Za 2025 r. opłacał miesięczne składki zdrowotnej ustalone na podstawie przychodu z działalności za 2024 r. (widniejącego w zeznaniu rocznym PIT-28 za 2024 r.).

Po dokonaniu rocznego rozliczenia składki zdrowotnej przedsiębiorca musiał skorygować zeznanie roczne PIT-28 za 2024 r. z uwagi na nieuwzględnienie przychodu w postaci otrzymania należności w miesiącu 08/2024 r.

W związku z tym przedsiębiorca będzie musiał złożyć korektę miesięcznej deklaracji ZUS za okres 08/2024 r. (z identyfikatorem deklaracji – 02) oraz korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2024 r. oraz za 2025 r.

To jednak nie wszystko.

Kilka lat temu w drodze wyjątku była ustawowa możliwość zmiany formy opodatkowania w trakcie roku. Niemniej ta opcja nie jest już dostępna dla przedsiębiorców. Jedyną możliwością zmiany formy opodatkowania w trakcie roku jest likwidacja aktualnej działalności gospodarczej w CEIDG oraz otwarcie w tym samym roku nowej działalności gospodarczej.

W tym przypadku występują dwa okresy prowadzenia działalności gospodarczej okres:

• od początku roku (albo w trakcie roku) do zamknięcia firmy – jedna forma opodatkowania, oraz
• od otwarcia nowej firmy do końca danego roku – druga (inna) forma opodatkowania.

Uwaga na sytuację pierwszego przychodu w trakcie roku kalendarzowego

Przedsiębiorca może zmienić formę opodatkowania do 20 dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym uzyska pierwszy w danym roku przychód z działalności. I tu jest pewien problem.

Przedsiębiorcy często zapominają o tym, aby już od początku roku składkowego obliczać składki zdrowotne według nowej, wybranej formy opodatkowania. Obliczają ją według starej formy. Dość często zorientują się w tej kwestii w momencie składania oświadczenia o zmianie formy opodatkowania. W takim wypadku muszą oni złożyć korekty miesięcznych deklaracji ZUS z błędnie ustaloną składką zdrowotną według starej formy opodatkowania.

Nadpłata albo niedopłata rocznej składki zdrowotnej, – co można zrobić?

Przedsiębiorca, który złożył roczne rozliczenie składki zdrowotnej albo korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej może w efekcie otrzymać:

1. nadpłatę składki zdrowotnej,
2. niedopłatę składki zdrowotnej.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).

Wyjaśnienia ZUS

Ustawa z dnia 29.08.1997 – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

W 2026 roku podatnicy po raz ostatni skorzystają z odliczenia w ramach ulgi na robotyzację. Niemniej, jeżeli tego nie uczynią a mieli do tego prawo wówczas będą mogli jeszcze skorzystać z ulgi składając korektę zeznania rocznego CIT w ciągu 5 kolejnych lat.

Czym, wobec tego charakteryzuje się ulga na robotyzację? Jakie wydatki można odliczyć w ramach ulgi? Na co należy zwrócić uwagę?

O uldze na robotyzację

Ulga na robotyzację umożliwia dodatkowe odliczenie od dochodu do opodatkowania do 50% kosztów kwalifikowanych dotyczących nabycia nowych robotów przemysłowych oraz maszyn, urządzeń z nimi powiązanych jak również oprogramowania do robotów, usług ich dotyczących czy opłat dotyczących leasingu finansowego (w sytuacji, gdy robot stanowi środek trwały podatnika).

Zgodnie z art. 38eb ust. 1 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278 zwanej dalej ustawą o PDOP) podatnik uzyskujący przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych może odliczyć od dochodu do opodatkowania:

• kwotę stanowiącą 50% kosztów uzyskania przychodów poniesionych w roku podatkowym na robotyzację.

1. osoby prawne,
2. spółki kapitałowe w organizacji, spółki komandytowe i spółki komandytowo-akcyjne mające siedzibę lub zarząd na terytorium RP,
3. jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej z wyjątkiem przedsiębiorstw w spadku i spółek niemających osobowości prawnej
4. spółki nieposiadające osobowości prawnej mające siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego innego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania
5. fundacje rodzinne w organizacji,
6. podatkowe grupy kapitałowe,
7. spółki jawne mające siedzibę lub zarząd na terytorium RP, jeżeli wspólnikami spółki jawnej nie są wyłącznie osoby fizyczne oraz spółka jawna nie złoży informacji CIT-15J lub jej aktualizacji w ustawowym terminie.
8. pozostali podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych

1. koszty nabycia fabrycznie nowych robotów przemysłowych oraz maszyn i urządzeń do tych robotów,
2. koszty nabycia wartości niematerialnych i prawnych niezbędnych do poprawnego uruchomienia i przyjęcia do używania robotów przemysłowych,
3. koszty nabycia usług szkoleniowych dotyczących robotów przemysłowych oraz innych środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych,
4. opłaty ustalone w umowie leasingu finansowego dotyczącej robotów przemysłowych oraz innych środków trwałych powiązanych z tymi robotami, jeżeli po upływie podstawowego okresu umowy leasingu finansujący przenosi na korzystającego własność tych środków trwałych.

• wymienia dane w formie cyfrowej z urządzeniami sterującymi i diagnostycznymi lub monitorującymi w celu zdalnego: sterowania, programowania, monitorowania lub diagnozowania,
• jest połączona z systemami teleinformatycznymi, usprawniającymi procesy produkcyjne podatnika, w szczególności z systemami zarządzania produkcją, planowania lub projektowania produktów,
• jest monitorowana za pomocą czujników, kamer lub innych podobnych urządzeń,
• jest zintegrowana z innymi maszynami w cyklu produkcyjnym podatnika.

Natomiast maszyny i urządzenia peryferyjne do robota przemysłowego funkcjonalnie z nimi związane to w szczególności:

• jednostki liniowe zwiększające swobodę ruchu,
• pozycjonery jedno- i wieloosiowe,
• tory jezdne,
• słupowysięgniki,
• obrotniki,
• nastawniki,
• stacje czyszczące,
• stacje automatycznego ładowania,
• stacje załadowcze lub odbiorcze,
• złącza kolizyjne,
• efektory końcowe do interakcji robota z otoczeniem służące do:
• nakładania powłok, malowania, lakierowania, dozowania, klejenia, uszczelniania, spawania, cięcia, w tym cięcia laserowego, zaginania, gratowania, śrutowania, piaskowania, szlifowania, polerowania, czyszczenia, szczotkowania, drasowania, wykańczania powierzchni, murowania, odlewania ciśnieniowego, lutowania, zgrzewania, klinczowania, wiercenia, handlingu, w tym manipulacji, przenoszenia i montażu, ładowania i rozładowania, pakowania, gwożdżenia, paletyzacji i depaletyzacji, sortowania, mieszania, testowania, wykonywania pomiarów,
• obsługi maszyn: frezarek, wtryskarek, giętarek, robodrilli, wiertarek, tokarek, wrzecion, zginarek i zawijarek, wycinarek, walcarek, przecinarek, szlifierek, wytaczarek, ciągarek, drukarek, pras, wyoblarek.

Odliczenie wydatków na robotyzację

Odliczenie wydatków na robota przemysłowego oraz maszyn, urządzeń, środków trwałych, usługi oraz opłat leasingowych z nim powiązanych podatnik dokonuje w odniesieniu do kosztów poniesionych na robotyzację od początku roku podatkowego, który rozpoczął się w 2022r. do końca roku podatkowego, który rozpoczął się w 2026r. Podatnik korzystający z odliczenia składa w terminie złożenia zeznania (do końca marca albo do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, jeżeli rok podatkowy nie kończy się 31 grudnia), w którym dokonuje tego odliczenia, informację CIT-RB zawierającą wykaz poniesionych kosztów podlegających odliczeniu.

Warto wspomnieć o jednej bardzo ważnej kwestii. Podatnik, który sprzedał:

1. środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne wymienione – roboty przemysłowe i maszyny, urządzenia z nimi związane przed końcem okresu ich amortyzacji,
2. w przypadku umowy leasingu finansowego przed końcem podstawowego okresu umowy leasingu

– będzie zobligowany w rozliczeniu za rok (w zeznaniu rocznym CIT), w którym miała miejsce ta sprzedaż do zwiększenia dochodu do opodatkowania o kwotę dokonanych wcześniej odliczeń w ramach wykorzystania ulgi na robotyzację.

Koszty poniesione na robotyzację niepodlegające odliczeniu

Zgodnie z art. 38eb ust. 5a ustawy o PDOP odliczeniu od dochodu do opodatkowania podatkiem CIT (innego niż z zysków kapitałowych) nie podlegają koszty uzyskania przychodów poniesione na robotyzację dotyczące działań lub aktywów:

• związanych z działalnością górniczą polegającą na wydobywaniu lub magazynowaniu paliw kopalnych oraz działalnością polegającą na przeróbce, dystrybucji lub spalaniu paliw kopalnych, z wyjątkiem projektów w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła oraz związanej z tym infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej, wykorzystujących gaz ziemny, które spełniają warunki określone w załączniku III do Wytycznych technicznych KE dotyczących stosowania zasady „Nie czyń poważnych szkód” (2021/C58/01),
• związanych z działalnością składowisk odpadów, spalarni odpadów lub instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów,
• związanych z gazami cieplarnianymi.

Powyżej wymienione kategorie kosztów nie podlegają odliczeniu od dochodu w ramach ulgi na robotyzację, ale odnosi się to do kosztów poniesionych przez podatnika począwszy od 1 stycznia 2024r. do końca grudnia 2026r.

Część wydatków na robotyzację może zostać ujęta dwukrotnie w kosztach uzyskania przychodów

Wartą uwagi kwestią dotyczącą ulgi na robotyzację jest to, że podatnik 50% wydatków kwalifikowanych, poniesionych na robotyzację może dwukrotnie ująć w rachunku podatkowym (w danym roku maksymalnie do kwoty 1 mln zł). To oznacza obniżenie wysokości podatku dochodowego dwukrotnie.

Oczywiście podatnik powinien pamiętać o tym, aby gromadzić i archiwizować dokumentację związaną z poniesieniem wydatków na robotyzację – faktury, umowy, zamówienia, specyfikacje, dokumenty celne, inne dowody. Warto przechowywać kompletne dokumenty zawarcia transakcji. Odliczenie ulgi na robotyzacje jest możliwe do wysokości dochodu uzyskanego ze źródła przychodu innego niż z zysków kapitałowych jak już wyżej wspomniano do wysokości 50% poniesionych w danym roku kosztów kwalifikowanych.

W przypadku, gdy podatnik poniósł za rok podatkowy stratę albo wielkość dochodu podatnika jest niższa od kwoty przysługujących mu odliczeń w ramach ulgi na robotyzację – pozostałą kwotę niewykorzystanej ulgi (nieodliczonych wydatków) podatnik wciąż ma możliwość odliczyć w zeznaniach za kolejno następujące po sobie sześć lat podatkowych następujących bezpośrednio po roku, w którym podatnik skorzystał lub miał prawo skorzystać z odliczenia.

Pozostałe kwestie dotyczące odliczeń np. w sytuacji straty podatkowej są tożsame jak w przypadku ulgi badawczo-rozwojowej np.

1. nie podlegają odliczeniu wydatki na robotyzację, które zostały podatnikowi zwrócone w jakiejkolwiek formie np. w formie dotacji,
2. w przypadku korzystania ze zwolnienia z podatku dochodowego, wydatki na robotyzację nie podlegają odliczeniu w części przypadającej na dochód zwolniony z podatku.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278)

Ustawa z dnia 29.08.1997 – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480)

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071)

Dyrektywa 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającej system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych w Unii oraz zmieniającej dyrektywę Rady 96/61/WE (Dz. Urz. UE L 275 z 25.10.2003 z późn. zm).

Ulga na żołnierza to nowa ulga w podatku dochodowym od osób prawnych – CIT. Niemniej podatnik może z niej skorzystać nie tylko składając zeznanie roczne CIT, lecz także składając korektę tego zeznania w ciągu 5 kolejnych lat. Złożenie zeznania i niewykorzystanie ulgi na żołnierza, do której podatnik miał prawo nie powoduje utraty możliwości jej odliczenia. Od tego właśnie jest korekta zeznania rocznego CIT.

O uldze na żołnierza

Ulga na żołnierza daje możliwość dodatkowego odjęcia od dochodu do opodatkowania za rok podatkowy kwoty od 12 000 zł do 24 000 zł z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę żołnierza terytorialnej służby wojskowej, jak również żołnierz aktywnej służby wojskowej. Odliczenie w ramach ulgi na żołnierza znajduje po raz pierwszy zastosowanie do dochodów (przychodów) osiągniętych od dnia 1.01.2025 r. (u podatnika, u którego rok podatkowy kończy się w 2025r., czyli nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym z ulgi na żołnierza podatnik skorzysta po zakończeniu ww. roku podatkowego).

Warunki ulgi na żołnierza w CIT

Zgodnie z art. 18eg ust. 1 ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278 zwanej dalej ustawą o PDOP) podatnik uzyskujący przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych może odliczyć od dochodu do opodatkowania kwotę:

• 12 000 zł, jeżeli zatrudniony w ramach stosunku pracy żołnierz terytorialnej służby wojskowej, jak również żołnierz aktywnej rezerwy pełni co najmniej 1 rok nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie,
• 15 000 zł, jeżeli zatrudniony w ramach stosunku pracy żołnierz terytorialnej służby wojskowej, jak również żołnierz aktywnej rezerwy pełni co najmniej 2 lata nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie,
• 18 000 zł, jeżeli zatrudniony w ramach stosunku pracy żołnierz terytorialnej służby wojskowej, jak również żołnierz aktywnej rezerwy pełni co najmniej 3 lata nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie,
• 21 000 zł, jeżeli zatrudniony w ramach stosunku pracy żołnierz terytorialnej służby wojskowej, jak również żołnierz aktywnej rezerwy pełni co najmniej 4 lata nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie,
• 24 000 zł, jeżeli zatrudniony w ramach stosunku pracy żołnierz terytorialnej służby wojskowej, jak również żołnierz aktywnej rezerwy pełni co najmniej 5 lat nieprzerwanie terytorialną służbę wojskową lub służbę w aktywnej rezerwie.

Dla lepszego zobrazowania kwot odliczeń, przedstawiono je w poniższej tabeli.

Jak widać, żołnierz musi być zatrudniony wyłącznie na podstawie umowy o pracę. Poza tym musi odbyć nieprzerwany okresu roku terytorialnej służby wojskowej lub służby w aktywnej rezerwie.

Ulga przysługuje za rok podatkowy, w którym zatrudniony żołnierz spełniał warunki nieprzerwanej służby.

Kwota, która przysługuje podatnikowi odliczana jest w zeznaniu rocznym.

Kwota odliczenia nie może przekroczyć dochodu osiągniętego przez podatnika w roku podatkowym z innych źródeł przychodów niż przychody z zysków kapitałowych.

Jeżeli podatnik poniósł w tym źródle:

1. stratę podatkową albo
2. wielkość uzyskanego dochodu jest niższa od kwot przysługujących mu odliczeń

– wówczas może on odliczyć kwoty ulgi na żołnierza w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych (oczywiście kwota odliczenia nie może przekroczyć w żadnym z tych lat wysokości dochodu osiągniętego w ramach innych źródeł przychodów niż przychody z zysków kapitałowych).

Co bardzo ważne kwota odliczenia w ramach ulgi na żołnierza przysługuje podatnikowi CIT na każdego zatrudnionego w ramach stosunku pracy żołnierza terytorialnej służby wojskowej lub żołnierza aktywnej rezerwy. Niemniej zatrudniony żołnierz nie może być wspólnikiem w spółce, w której pozostaje zatrudniony na umową o pracę.

Jeżeli żołnierz terytorialnej służby wojskowej lub aktywnej rezerwy był zatrudniony w ramach stosunku pracy przez niepełny rok podatkowy, wówczas prawo do odliczenia właściwie wybranej kwoty ulgi na żołnierza (kwoty od 12 000 zł do 24 000 zł, w zależności od długości okresu służby) przysługuje w wysokości 1/12 z tej kwoty za każdy pełny miesiąc kalendarzowy tego zatrudnienia.

Natomiast, gdy rok podatkowy u podatnika jest krótszy lub dłuższy niż 12 miesięcy, wysokość przysługującego podatnikowi odliczenia ustala się, jako iloczyn 1/12 z właściwie wybranej kwoty ulgi na żołnierza (kwoty od 12 000 zł do 24 000 zł, w zależności od długości okresu służby) oraz liczby miesięcy tego roku podatkowego podatnika.

Mikroprzedsiębiorcy z większym profitem odliczenia ulgi na żołnierza

Podatnik będący mikroprzedsiębiorcą lub małym przedsiębiorcą może podwyższać ww. kwoty odliczeń w ramach ulgi na żołnierza (kwoty od 12 000 zł do 24 000 zł, w zależności od długości okresu służby) o współczynnik 1,5.

Ponadto podatnik, który przez cały rok podatkowy zatrudnia w ramach stosunku pracy, co najmniej 5 pracowników, w przeliczeniu na pełne etaty, ale który nie jest mikroprzedsiębiorcą lub małym przedsiębiorcą, może podwyższać kwoty odliczeń w ramach ulgi na żołnierza (kwoty od 12 000 zł do 24 000 zł) o współczynnik 1,2.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278)

Ustawa z dnia 29.08.1997 – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Ustawa z dnia 6.03.2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480)

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071)

Darowizny na cele pożytku publicznego to jedne z najczęściej przekazywanych darowizn a co za tym idzie wykazywanych w zeznaniu rocznym PIT. Główna zasada mówi, iż wartości przekazanych darowizn nie można zaliczać do kosztów uzyskania przychodów. Są jednak od tego odstępstwa, z których przedsiębiorcy nie zdają sobie sprawy. W jaki sposób skutecznie i korzystnie odliczyć wartości przekazanych darowizn na cele pożytku publicznego?

Darowizna na cele pożytku publicznego

Osoby fizyczne prowadzące i nieprowadzące działalności gospodarczej mogą w zeznaniu rocznym PIT odliczyć przekazane darowizny uprawnionym do ich otrzymania organizacjom prowadzącym działalność pożytku publicznego:

1. składając zeznanie roczne PIT w ustawowym terminie albo
2. składając korektę złożonego już zeznania rocznego PIT, jeżeli nie odliczyli przekazanej darowizny a chcieliby ją odliczyć.

Korektę zeznania rocznego PIT (uwzględniającej przekazaną darowiznę) podatnicy mogą złożyć w okresie do 5 lat podatkowych licząc od końca roku, w którym upłynął termin do złożenia zeznania rocznego PIT.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF) odliczeniu od dochodu (przychodu u ryczałtowców) podlegają darowizny przekazane na cele określone w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego, organizacjom, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 tej ustawy, lub równoważnym organizacjom określonym w przepisach regulujących działalność pożytku publicznego obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, prowadzącym działalność pożytku publicznego w sferze zadań publicznych, realizującym te cele. Jednak nie wszystkie przekazane darowizny na ten cel będą podlegać odliczeniu.

Kto może odliczyć przekazane darowizny na OPP

Przekazane darowizny na cele OPP mogą odliczyć osoby fizyczne:

1. samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą,
2. nieprowadzące działalności gospodarczej uzyskujące inne dochody opodatkowane skalą podatkową albo ryczałtem,
3. prowadzące działalność nierejestrowaną,
4. prowadzące najem prywatny,
5. będące wspólnikami spółek cywilnych, jawnych, partnerskich,
6. w pozostałych przypadkach (np. dochody zagraniczne).

Powyższe grupy osób odliczają kwoty przekazanych darowizn na rzecz edukacji publicznej w zeznaniu rocznym:

• PIT-36 – osoby samodzielnie prowadzące działalność (także wspólnicy spółek cywilnych, jawnych, partnerskich) i stosujące formę opodatkowania skala podatkowa, osoby prowadzące działalność nierejestrowaną, niekiedy osoby uzyskujące dochody spoza działalności w stosunku, do których muszą samodzielnie odprowadzić podatek,
• PIT-37 – osoby uzyskujące dochody niepochodzące z jakiejkolwiek działalności, w stosunku, do których płatnik odprowadza w ich imieniu podatek dochodowy od tych dochodów np. umowa o pracę, zlecenie, dzieło, emerytura, renta świadczenia z ZUS, itd.,
• PIT-28 – osoby samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą (także wspólnicy spółek cywilnych osób fizycznych, jawnych osób fizycznych), osoby prowadzące najem prywatny, pozostałe stosujące ryczałt, jako formę opodatkowania

– dołączając załącznik PIT-O.

Na rzecz, których OPP przekazane darowizny podlegają odliczeniu

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 24.04.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) odliczeniu od dochodu z działalności i spoza działalności podlegają przekazane darowizny na realizację ustawowych celów dla organizacji pożytku publicznego takich jak:

1. osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia niebędące jednostkami sektora finansów publicznych lub przedsiębiorstwami, instytutami badawczymi, bankami i spółkami prawa handlowego będącymi państwowymi lub samorządowymi osobami prawnymi,
2. osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia niedziałające w celu osiągnięcia zysku,
3. osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego,
4. stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego,
5. spółdzielnie socjalne,
6. spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1488 oraz z 2025 r. poz. 28, 620 i 769), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.

Odliczeniu od dochodu nie podlegają natomiast przekazane darowizny na rzecz:

• partii politycznych,
• europejskich partii politycznych,
• związków zawodowych i organizacji pracodawców,
• samorządów zawodowych,
• fundacji utworzonych przez partie polityczne,
• europejskich fundacji politycznych.

Odliczenie wartości przekazanej darowizny na cele pożytku publicznego

Podatnik, który chce dokonać odliczenia wartości przekazanej darowizny dobrze, aby pozostawił w swojej dokumentacji dowody (np. faktura, umowa nabycia darowizny) potwierdzające nabycie owej darowizny. Z dowodów tych muszą wynikać dane takie jak:

• dane identyfikacyjne darczyńcy,
• wartość darowizny.

Przekazując darowiznę warto udokumentować to zdarzenie umową darowizny. Będzie to dokument, który jasno i przejrzyście będzie potwierdzał przekazanie konkretnej darowizny o określonej wartości rynkowej tej darowizny jak również posiadał oświadczenie obdarowanego o jej przyjęciu. Odliczenie wartości darowizny podatnik dokonuje w zeznaniu rocznym od dochodu podlegającemu opodatkowaniu PIT (skala podatkowa) albo od przychodu podlegającemu opodatkowaniu ryczałtem.

W przypadku skali podatkowej odliczenie darowizny na cele pożytku publicznego pomniejsza łączny dochód do opodatkowania podatnika, który przecież poza działalnością może posiadać także umowę o pracę, zlecenie, dzieło, emeryturę, rentę, świadczenia chorobowe, inne przychody opodatkowane skalą podatkową.

W przypadku ryczałtu odliczenie darowizny na cele pożytku publicznego pomniejsza łączny przychód, a więc przykładowo z działalności i np. z najmu prywatnego albo tylko z działalności.

Wartość przekazanej darowizny należy liczyć w kwocie brutto. W tym miejscu należy podkreślić jeszcze jedną bardzo ważną rzecz.

Podatnik nie może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów przekazanych darowizn. Jak należy patrzyć na tego typu aspekt?

Odliczeniu podlegają przekazane darowizny dla uprawnionych OPP realizujących ustawowe cele

W nawiązaniu do art. 4 ustawy z dnia 24.04.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie odliczeniu od dochodu z działalności i spoza działalności w podatku dochodowym od osób fizycznych podlega wartość przekazanych darowizn na ustawowe cele realizowane przez OPP obejmujące określone zadania, które zaprezentowano w poniższej tabeli.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061)

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Ustawa z dnia 24.04.2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338).

Osoby fizyczne prowadzące i nieprowadzące działalność gospodarczą mogą w zeznaniu rocznym PIT odliczyć od dochodu (przychodu) darowizny przekazane na rzecz edukacji publicznej. Na co należy zwrócić uwagę przekazując tego typu darowiznę? Co, jeżeli podatnik złożył już zeznanie – czy może jeszcze odliczyć wartość przekazanej darowizny?

Darowizna na rzecz kształcenia zawodowego

Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. d ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF) odliczeniu od dochodu (przychodu u ryczałtowców) podlegającego opodatkowaniu podlegają darowizny przekazane na cele kształcenia zawodowego publicznym szkołom prowadzącym kształcenie zawodowe, o których mowa w art. 4 pkt 28a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043), oraz publicznym placówkom i centrom, o których mowa w art. 2 pkt 4 tej ustawy.

Trzeba znać jednak zasady dotyczące tego odliczenia, bowiem nie wszystkie przekazane darowizny na ten cel będą podlegać odliczeniu.

Kto i na jakich zasadach może odliczyć darowizny na rzecz kształcenia zawodowego

Przekazane darowizny na rzecz edukacji publicznej mogą odliczyć osoby fizyczne:

1. samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą,
2. nieprowadzące działalności gospodarczej uzyskujące inne dochody opodatkowane skalą podatkową albo ryczałtem,
3. prowadzące działalność nierejestrowaną,
4. prowadzące najem prywatny,
5. będące wspólnikami spółek cywilnych, jawnych, partnerskich,
6. w pozostałych przypadkach (np. dochody zagraniczne).

Powyższe grupy osób odliczają kwoty przekazanych darowizn na rzecz kształcenia zawodowego w zeznaniu rocznym:

• PIT-36 – osoby samodzielnie prowadzące działalność (także wspólnicy spółek cywilnych, jawnych, partnerskich) i stosujące formę opodatkowania skala podatkowa, osoby prowadzące działalność nierejestrowaną, niekiedy osoby uzyskujące dochody spoza działalności w stosunku, do których muszą samodzielnie odprowadzić podatek,
• PIT-36L – osoby samodzielnie prowadzące działalność, z której dochody opodatkuje podatkiem liniowym (także wspólnicy spółek cywilnych, jawnych, partnerskich),
• PIT-37 – osoby uzyskujące dochody niepochodzące z jakiejkolwiek działalności, w stosunku, do których płatnik odprowadza w ich imieniu podatek dochodowy od tych dochodów np. umowa o pracę, zlecenie, dzieło, emerytura, renta, świadczenia z ZUS, itd.,
• PIT-28 – osoby samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą (także wspólnicy spółek cywilnych osób fizycznych, jawnych osób fizycznych), osoby prowadzące najem prywatny, pozostałe stosujące ryczałt, jako formę opodatkowania

– dołączając załącznik PIT-O.

Dodatkowo warto zaznaczyć.

Maksymalna wartość odliczenia łącznie wszystkich przekazanych darowizn to 6% z dochodu.

Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 11 ustawy o PDOF, darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju nie stanowią kosztów uzyskania przychodów (zasada ta nie dotyczy podatników opodatkowanych ryczałtem).

Wyjątek dotyczy przekazywanych w darowiźnie środków trwałych oraz wyposażenia – w takim przypadku kosztem mogą pozostać dokonane wcześniej odpisy amortyzacyjne.

Natomiast w przypadku przekazania innych składników majątku, takich jak np. towary handlowe, podatnik zobowiązany jest wyłączyć ich wartość z kosztów uzyskania przychodów, jeżeli zamierza skorzystać z odliczenia darowizny od dochodu w zeznaniu rocznym.

Darowizny na rzecz jakich placówek podlegają odliczeniu

Darowizna na rzecz kształcenia zawodowego może być przekazana wyłącznie dla wymienionych w ustawie – Prawo oświatowe uprawnionych szkół publicznych (nie prywatnych).

W nawiązaniu do art. 4 pkt 28a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe), odliczeniu od dochodu (przychodu) ww. osób fizycznych podlegają kwoty darowizn przekazane na rzecz niżej wymienionych placówek oświatowych.

Oczywiście placówka może dysponować bogatszą ofertą kształcenia od wyżej wymienionych ustawowych wymogów dla celów odliczenia darowizn na rzecz kształcenia zawodowego.

Podatnik, który chce dokonać odliczenia wartości przekazanej darowizny na cele kształcenia zawodowego powinien dysponować dowodem nabycia tej darowizny (np. faktura, umowa nabycia darowizny). Dowody te winny zawierać dane darczyńcy i wartość darowizny.

Natomiast na etapie przekazania darowizny warto, aby podatnik udokumentował tę czynność umową darowizny. Umowa ta pozwoli na precyzyjne określenie stron umowy darowizny, przedmiotu darowizny jak i innych okoliczności istotnych okoliczności przekazanie darowizny.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061)

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 776).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043)

Skala podatkowa to obok podatku liniowego i ryczałtu – jedna z dostępnych aktualnie form opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.

Czym się ta forma opodatkowania charakteryzuje w 2026 roku? Czy nastąpiły w niej zmiany?

Skala podatkowa jako forma opodatkowania dochodów osób fizycznych z prowadzonej działalności gospodarczej

Skala podatkowa to można by rzec domyślna forma opodatkowania, ale tylko wtedy, kiedy podatnik na etapie rejestracji działalności nie zaznaczy innej formy opodatkowania albo w ogóle nie zaznaczy żadnej formy opodatkowania we wniosku CEIDG. Warto wspomnieć, iż gdy podatnik traci prawo do ryczałtu albo podatku liniowego to nie może nawet przez pierwszy rok innej formy opodatkowania niż skala podatkowa.

Wybór skali podatkowej

W nawiązaniu do art. 9a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF) osoby fizyczne kontynuujące w nowym roku działalność gospodarczą oraz rozpoczynające działalność w roku podatkowym mogą wybrać skalę podatkową (zmienić formę opodatkowania na skalę podatkową) do 20-tego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty pierwszy przychód z tego tytułu w tym nowym roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód został osiągnięty w grudniu tego roku podatkowego.

Osoby fizyczne prowadzące działalność mogą wybrać skalę podatkową poprzez:

• aktualizację wniosku CEIDG przez internet,
• aktualizację wniosku CEIDG w formie papierowej i złożenie jej we właściwym urzędzie skarbowym (zaleca się osobiste złożenie albo przez pełnomocnika),
• złożenie oświadczenia w formie papierowej we właściwym urzędzie skarbowym (osobiście albo listem poleconym).

Co jeszcze?

Słowo o skali podatkowej

W jaki sposób opodatkowywane są dochody z działalności gospodarczej według skali podatkowej? Opodatkowaniu podlega dochód z działalności gospodarczej. Co się składa na dochód z działalności gospodarczej?

Podstawą obliczenia podatku dochodowego w skali podatkowej jest dochód stanowiący podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czyli po wszelkich potrąceniach, jakie może dokonać podatnik – koszty, składki ZUS społeczne, straty podatkowe. Jeżeli mowa o ulgach to podatnik może je odliczyć od dochodu, niektóre od podatku dopiero na etapie składania zeznania rocznego. W tym miejscu należy podkreślić bardzo ważną kwestię dotyczącą zapłaconej za siebie składki zdrowotnej przedsiębiorcy a odróżniającą tę formę opodatkowania od podatku liniowego czy ryczałtu ewidencjonowanego.

Według skali podatkowej opodatkowane są również takie przychody jak np. z umowy o pracę, zlecenia, dzieła, przychodu prokurentów, członków zarządu, kontrakty menedżerskie, świadczenia macierzyńskie, chorobowe, renty, emerytury i wiele innych przychodów. Jednakże nie wszystkie przychody (dochody) osiągane przez osoby fizyczne będą opodatkowane skalą podatkową. Przykładem mogą być tutaj przychody ze sprzedaży nieruchomości czy praw majątkowych opodatkowanych stawką 19% czy przychody z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach, spółdzielniach i wiele innych.

Opodatkowanie dochodów z działalności według skali podatkowej

Obliczony według ww. sposobu dochód z działalności gospodarczej podlega opodatkowaniu według skali podatkowej. Tak uzyskany dochód podatnik mnoży przez stawkę podatkową 12% albo 32%. Stawka zależy od wysokości tego dochodu. Aktualną skalę podatkową, czyli obowiązującą w 2026 roku przedstawiono w poniższej tabeli.

W tym miejscu należy zauważyć jedną bardzo ważną rzecz.

Podatnik przed obliczeniem podatku dochodowego w skali podatkowej ma prawo do odliczenia od uzyskanych przychodów:

1. zapłaconych składek ZUS społecznych (odliczeniu nie podlegają składki ZUS zdrowotne),
2. kosztów uzyskania przychodów (po wyłączeniu wydatków niestanowiących tych kosztów),
3. poniesionych strat podatkowych z ostatnich 5 lat kalendarzowych.

Tak obliczony dochód podatnik mnoży przez odpowiednią stawkę podatku dochodowego 12% albo 32%. Jeżeli podatnik poniósł za ten okres stratę podatkową wówczas podatek nie wystąpi. Trzeba też podkreślić, iż odliczenia ulg podatkowych (do których podatnik posiada uprawnienie) dokonuje dopiero na etapie składania zeznania rocznego za poprzedni rok kalendarzowy. Odliczenia dokonuje od dochodu obliczonego w powyższy sposób.

Przykład 1

Osoba fizyczna od 3 lat prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną skalą podatkową. W 2025 roku przedsiębiorca uzyskał przychody i poniósł koszty, które to wraz z kwotą podatku dochodowego do zapłaty zostały przedstawione poniżej.

Składki ZUS społeczne jak i FP (przedsiębiorca podlega pełnemu ZUS-owi) zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

Obliczenia podatku dochodowego dla skali podatkowej dla przykładu nr 1 przedstawiono w poniższej tabeli.

Cechy charakterystyczne skali podatkowej

Skala podatkowa charakteryzuje się kilkoma bardzo ważnymi cechami. Oto one:

1. dostępne niemal wszystkie ulgi podatkowe np. ulga na dziecko, ulga termomodernizacyjna, ulga na nowe technologie, ulga na prototyp, ulga na zabytki, ulga na terminal, ulga na leki, ulga rehabilitacyjna, ulga dla seniorów, ulga dla rodzin wielodzietnych, ulga dla młodych, ulga abolicyjna, wpłaty na IKZE czy różnego rodzaju darowizny i inne,
2. rozliczanie (w zeznaniu rocznym) w trybie osoby samotnie wychowującej dziecko,
3. rozliczenie (w zeznaniu rocznym) w trybie wspólnie z małżonkiem,
4. łączenie (w zeznaniu rocznym) z innymi dochodami opodatkowanymi skalą podatkową,
5. odliczanie zapłaconych składek ZUS społecznych (bez możliwości odliczania składki zdrowotnej),
6. odliczanie strat podatkowych z ostatnich 5 lat,
7. możliwość opłacania zaliczek na podatek dochodowy z działalności – miesięcznie, kwartalnie albo w formie uproszczonych zaliczek,
8. kwota rocznego dochodu wolna od podatku – 30 000 zł (w przeliczeniu na roczny podatek 3 600 zł), kwota wolna jest stosowana już na etapie obliczania zaliczki na podatek dochodowy, a więc miesięcznie (nie ma możliwości rezygnacji ze stosowania kwoty wolnej),
9. możliwość zastosowania jednego z 3 wariantów rozliczania kosztów (memoriałowa, uproszczona oraz kasowa, która jest nowością możliwą do wyboru od roku 2025).
10. pozostałe kwestie.

Zaliczki na podatek dochodowy w skali podatkowej

Podatnik, który wybrał skalę podatkową ma obowiązek odprowadzać (co miesiąc albo co kwartał) na konto swojego firmowego mikrorachunku podatkowego obliczone w trakcie roku zaliczki na podatek dochodowy. Ma do wyboru 3 możliwości regulowania zaliczek na podatek dochodowy:

• miesięcznie,
• kwartalnie,
• według zasad naliczania uproszczonych zaliczek na podstawie dochodu z poprzedniego roku albo 2 lat wstecz.

Możliwość miesięcznego regulowania zaliczek na podatek dochodowy nie jest obwarowana żadnymi warunkami.

Kwartalne płatności zaliczki na podatek dochodowy mogą natomiast opłacać podatnicy:

• rozpoczynający działalność gospodarczą,
• kontynuujący działalność gospodarczą, jeżeli spełniają warunki statusu małego podatnika PIT.

Jest jeszcze jedna możliwość regulowania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w skali podatkowej. To tzw. uproszczone zasady ustalania zaliczek na PIT. W tym trybie podatnik opłaca zaliczki tylko za okresy miesięczne. Wybór tej formy opłacania zaliczek odbywa się dopiero w zeznaniu rocznym za rok, w którym podatnik zdecydował o opłacaniu uproszczonych zaliczek na PIT.

Uproszczone zaliczki na PIT ustalane są od dochodu z działalności gospodarczej wynikającego ze złożonego zeznania rocznego:

• za poprzedni rok podatkowy w stosunku do danego (nowego) roku podatkowego, albo
• jeżeli w poprzednim roku dochód nie wystąpił albo wystąpił, ale do wysokości kwoty wolnej od opodatkowania (30.000 zł) wówczas za rok podatkowy 2 lata wstecz w stosunku do danego (nowego) roku, dla którego ustalane są uproszczone zaliczki.

Jeżeli za rok podatkowy 2 lata wstecz dochód także nie wystąpił albo jest on równy kwocie wolnej od podatku wówczas podatnik nie może skorzystać z uproszczonych zaliczek na PIT. Warto zaznaczyć, iż podatnicy rozpoczynający działalność także nie mogą skorzystać z uproszczonych zaliczek na PIT.

Słowo o składce zdrowotnej w skali podatkowej

Składka zdrowotna w skali podatkowej jest obliczana za każdy miesiąc roku składkowego (na podstawie dochodu za każdy miesiąc kalendarzowy). Podstawą obliczenia składki zdrowotnej jest dochód z poprzedniego miesiąca. Jeżeli on nie wystąpił (była strata) wówczas przyjmuje się za ten okres minimalną miesięczną składkę zdrowotną, która w roku 2025 wynosiła 314,96 zł.

Składka zdrowotna u podatnika stosującego skalę podatkową ustalana jest:

1. miesięcznie przez cały rok składkowy,
2. za rok składkowy.

Wysokość składki zdrowotnej w przypadku:

• miesięcznej składki zdrowotnej wynosi 9% od dochodu z poprzedniego miesiąca
• rocznej składki zdrowotnej 9% z dochodu za cały poprzedni rok kalendarzowy.

Dochód będący podstawą obliczenia składki zdrowotnej podatnik ma prawo jeszcze przed jej ustaleniem obniżyć o zapłacone składki ZUS społeczne.

Przy obliczaniu składki zdrowotnej podatnik musi pamiętać o dwóch fundamentalnych zasadach:

1. kwota wolna od podatku nie ma zastosowania do dochodu będącego podstawą do obliczenia składki zdrowotnej,
2. dochód na cele obliczenia składki zdrowotnej nie można pomniejszyć o straty podatkowe z działalności gospodarczej poniesione przez podatnika w ostatnich 5 latach,
3. dochód będący podstawą obliczenia składki zdrowotnej nie może być obniżony o ulgi podatkowe.

Warto na koniec wspomnieć, iż w skali podatkowej podatnik nie może:

• odliczyć od dochodu ani
• zaliczyć w koszty uzyskania przychodu

– zapłaconej składki zdrowotnej przedsiębiorcy jak i osób z nim współpracujących.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061).

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23.12.2019 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. z 2019 r. poz. 2544).

Plik JPK_ST_KR oraz JPK_ST to jednolite pliki kontrolne (o strukturze danych podobnej do JPK_V7X) zawierające dane z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Pierwszy obowiązek przekazania pliku do organów podatkowych został przesunięty. Niemniej już od 1 stycznia 2025r. ewidencja środków trwałych u dużych podatników musi być prowadzona elektronicznie oraz z zapewnieniem zawartości wymaganych, ustawowych danych.

Kto, od kiedy i z jakimi danymi musi prowadzić i przekazywać strukturę JPK_ST, czyli elektroniczną ewidencję środków trwałych?

Ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych

Ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych to wykaz składników majątku spełniających cechy środków trwałych:

• stanowią własność lub współwłasność podatnika,
• zostały nabyte lub wytworzone we własnym zakresie,
• są kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania,
• ich przewidywany okres używania jest dłuższy niż rok,
• są wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą,
• mogą być także oddane do używania na podstawie umowy najmu.

Ewidencja środków trwałych zawiera wartość początkową środków trwałych, roczną stawkę amortyzacji, miesięczne i roczne odpisy amortyzacyjne, numer dokumentu nabycia, zbycia środka trwałego czy jego numer klasyfikacyjny wg Klasyfikacji Środków Trwałych. I to właśnie zawartość ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych wchodzi w zakres poniżej wymienionych struktur JPK.

Ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych, czyli struktury JPK_ST_KR oraz JPK_ST

Struktury plików JPK_ST_KR oraz JPK_ST to raport zawierający dane z ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. JPK_ST_KR oraz JPK_ST to podobnie jak JPK_V7X jednolite pliki kontrolne utworzone przez administrację skarbową celem stałego monitoringu i powiązania informacji zawartych w ewidencji środków trwałych, księgach rachunkowych, PKPiR, ewidencji przychodów oraz KSEF jak i celem ustandaryzowania danych w formie jednolitego pliku kontrolnego.

Co zawierają ww. struktury. Poza danymi podstawowymi takimi jak dane struktury, dane identyfikacyjne podatnika (rodzaj podatnika, dane adresowe, identyfikator podatkowy, REGON), dane kontaktowe podatnika, rodzaj prowadzonej ewidencji (księgi rachunkowe, PKPiR), okresu czasu, za który wysyłana jest ewidencja, daty utworzenia pliku JPK, celu złożenia JPK (pierwsze złożenie, korekta) jak i oznaczenie właściwego urzędu skarbowego ww. struktury zawierają dane przedstawione w tabeli na końcu niniejszej publikacji.

Które środki trwałe i wartości niematerialne i prawne podatnik ma obowiązek wykazać w strukturze JPK_ST oraz JPK_ST

W strukturze JPK_ST podatnicy wykazują wszystkie środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne ujęte w prowadzonej ewidencji. Mowa tu oczywiście o wszystkich składnikach majątku firmy, które spełniają ww. cechy środka trwałego wyszczególnione w:

1. art 22a ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 zwanej dalej ustawą o PDOF).
2. art. 16a ustawy z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278 zwanej dalej ustawą o PDOP).

Patrząc na ww. regulacje w strukturach JPK_ST oraz JPK_ST_KR będą musiały znaleźć się środki trwałe wymienione w poniższej tabeli.

Jeżeli mowa o pozostałych środkach trwałych, tzn. widniejących w ewidencji środków trwałych przed dniem 1 stycznia 2025r. to podatników obowiązuje przekazywanie danych ich dotyczących jedynie w zakresie, w jakim one występują na dzień 1 stycznia 2025r.

Kogo dotyczy obowiązek przekazywanie JPK_ST i od kiedy?

Obowiązek przekazywania do urzędu skarbowego pliku JPK_ST_KR dotyczy podatników prowadzących księgi rachunkowe, a więc podatników:

1. CIT,
2. PIT.

Obowiązek przekazywania do urzędu skarbowego pliku JPK_ST dotyczy podatników PIT prowadzących:

1. podatkową księgę przychodów i rozchodów (skala podatkowa, podatek liniowy),
2. ewidencję przychodów (ryczałt).

Co ważne plik JPK_ST_KR będzie przekazywany wraz z plikiem JPK_KR_PD3, a więc z plikiem obrazujących dane wynikające z ksiąg rachunkowych.

Natomiast plik JPK_ST będzie przekazywany wraz z plikiem:

1. JPK_PKPiR, a więc z plikiem obrazujących dane wynikające z PKPiR (skala podatkowa, podatek liniowy),
2. JPK_EWP, a więc z plikiem obrazujących dane wynikające z ewidencji przychodu (ryczałt).

Termin przekazywania ww. struktur będzie przypadał w większości przypadków w terminie złożenia zeznań rocznych PIT, CIT wraz ze strukturami odpowiednio JPK_KR_PD (księgi rachunkowe), JPK_PKPiR (PKPiR), JPK_EWP (ewidencja przychodów).

Poniżej przedstawiono harmonogram obowiązywania struktury pliku JPK_ST_KR, a więc elektronicznej ewidencji środków trwałych dla podatników CIT, PIT prowadzących księgi rachunkowe. Obowiązek przekazywania ww. struktur stanowi realizację zapisów art. 9 ustawy o CIT, art. 24a ustawy o PIT czy art. 193a Ordynacji podatkowej. Nie można oczywiście zapominać również o rozporządzeniu Ministra Finansów z 13.12.2024r. w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 2024 poz. 1861).

Poniżej z kolei przedstawiono harmonogram prowadzenia elektronicznej ewidencji środków trwałych u podatników ewidencję PKPiR oraz u ryczałtowców.

Wyłączenia z obowiązku przekazywania JPK_ST

W tym miejscu należy podkreślić, iż z obowiązku przekazywania struktury JPK_ST zostały zwolnione niektóre podmioty wymienione w rozporządzeniu Ministra Finansów z 13.12.2024r. w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 2024 poz. 1861).

Są to:

1. podatnicy inni niż określeni w art. 9 ust. 1d ustawy o PDOF (korzystający ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem CIT, składający zeznania roczne w formie papierowej, prowadzący uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów) za rok podatkowy, który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2024r., a przed dniem 1 stycznia 2026r.
2. spółki niebędące osobami prawnymi – za rok obrotowy, który rozpoczyna się po dniu 31 grudnia 2024r., a przed dniem 1 stycznia 2026r.

Praktyczne cechy struktur JPK_ST_KR oraz JPK_ST

Struktury JPK_ST_KR oraz JPK_ST przedstawiają okres „życia” w firmie środków trwałych począwszy od jego nabycia, poprzez zmiany na nim dokonane (aktualizacja wartości z tytułu wystąpienia określonego zdarzenia – ulepszenie, przeszacowanie wartości), korekty wartości początkowej, odpisów amortyzacyjnych, utratę wartości, poprzez jego amortyzację a skończywszy na jego likwidacji. Co więcej ww. struktury zawierają nie tylko ilości i wartości, ale także wskaźniki procentowe.

Rodzaje niżej wymienionych danych wynikających z ewidencji środków trwałych, zawarty w strukturach JPK_ST oraz JPK_ST_KR pozwalają organom podatkowym na:

• identyfikacje konkretnego środka trwałego,
• identyfikacje dokumentu nabycia, zbycia danego środka trwałego (przyczyn zbycia lub likwidacji),
• ustalenie wartości początkowej, momentu rozpoczęcia i zakończenia amortyzacji, metody amortyzacji, rocznej stawki amortyzacyjnej, wielkości odpisów amortyzacyjnych,
• weryfikacje zmiany wartości początkowej środka trwałego i odpisów amortyzacyjnych,
• analizę różnic przejściowych (różnice bilansowe i podatkowe),
• połączenie danych z innymi strukturami JPK np. JPK_KR_PD (JPK_PKPiR, JPK_EWP) czy JPK_V7X.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 r. poz. 361).

Ustawa z dnia 23.04.1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071)

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163).

Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278)

Ustawa z dnia 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2024 r. w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. 2024 poz. 1861).

https://www.gov.pl/web/kas/struktury-jpk-w-podatkach-dochodowych