Korekta rocznego rozliczenia składki zdrowotnej do 5 lat – ryczałt

Już od wielu lat rok rocznie przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na ryczałcie mają obowiązek sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej na mocy art. 81 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 zwanej dalej ustawą o opiece zdrowotnej). Co jednak, gdy w tym rozliczeniu wystąpiły błędy?

Obliczenie rocznej podstawy i składki zdrowotnej u przedsiębiorców na ryczałcie i dokonanie korekty tego rozliczenia należy dokonać według tych samych zasad obliczania.

Przedsiębiorcy, którzy stosują ryczałt mają obowiązek złożenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej jak i jego korekty

Ryczałt ewidencjonowany jako formę opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej może wybrać osoba fizyczna prowadząca działalność:

• samodzielnie,
• jako wspólnik spółki cywilnej osób fizycznych, w której wszyscy wspólnicy to osoby fizyczne (ani jeden wspólnik nie może być osobą prawną) i ci wszyscy wspólnicy wybrali formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany,
• jako wspólnik spółki jawnej osób fizycznych, w której wszyscy wspólnicy to osoby fizyczne (ani jeden wspólnik nie może być osobą prawną) i ci wszyscy wspólnicy wybrali formę opodatkowania ryczałt ewidencjonowany.

Powyżsi przedsiębiorcy są zobowiązani do corocznego sporządzania i przesłania do ZUS rocznego rozliczenia składki zdrowotnej (także korekty, jeżeli istnieje taka konieczność) niezależnie od rodzaju opłacanego ZUS tj.: dużego ZUS, preferencyjnego ZUS, małego ZUS Plus czy ulgi na start.

Możliwe przyczyny korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej u przedsiębiorców na ryczałcie

Korekta rocznego rozliczenia składki zdrowotnej oznacza poprawienie pierwotnego rocznego rozliczenia składki zdrowotnej a czasem miesięcznych deklaracji ZUS za okres obejmujący owe roczne rozliczenie.

Przyczynami korekty mogą być np.:

• korekta kosztów i przychodów z działalności gospodarczej (korekta zeznania rocznego PIT),
• odliczenie w nieprawidłowej wysokości składek ZUS społecznych,
• błędy rachunkowe,
• błędy w sumach należnych, miesięcznych składek zdrowotnych,
• zmiana formy opodatkowania i nieprawidłowe określenie roku składkowego po zmianie,
• nieujęcie różnic remanentowych,
• ujęcie przychodów i kosztów z okresu zwolnienia z ubezpieczenia zdrowotnego, zwolnienia z podatku dochodowego, zawieszenia działalności gospodarczej,
• pozostałe okoliczności.

Termin rocznego rozliczenia składki zdrowotnej i korekty u przedsiębiorców na ryczałcie

Termin sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej a także termin dopłaty składki zdrowotnej wynikającej z tego rozliczenia w razie konieczności za 2025 r. to 20 maja 2026 r. Jest to środa, a więc dzień roboczy, co wyklucza przesunięcie tego terminu.

Ile wynosiła miesięczna i roczna składka zdrowotna na ryczałcie w 2025 roku

W przypadku przedsiębiorców opodatkowanych ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych składka na ubezpieczenie zdrowotne co do zasady wynosi 9% podstawy wymiaru składki (z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach).

Wysokość składki ustala się poprzez zastosowanie stawki 9% do właściwej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Ile wynosi roczna podstawa i składka zdrowotna u przedsiębiorców na ryczałcie? Metoda obliczania rocznej podstawy składki zdrowotnej została zawarta w art. 81 ust. 2e ustawy o NFZ. Przedstawiono ją w poniżej tabeli.

Zasady obliczenia rocznej składki zdrowotnej za 2025r. właściwe także w przypadku dokonywania jego korekty

Zasady obliczenia (ww. kwoty) rocznej składki zdrowotnej za 2025 r. są tożsame zarówno dla rocznego rozliczenia składki zdrowotnej jak i korekty tego rozliczenia.

Po pierwsze przedsiębiorca musi określić tzw. rok składkowy 2025. W ryczałcie trwa on od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. Rok składkowy to okres czasu opłacania miesięcznych składek zdrowotnych przedsiębiorcy z tytułu prowadzonej działalności.

Po zakończeniu roku składkowego przedsiębiorca porównuje sumę miesięcznych, należnych składek (wynikających ze składanych miesięcznych deklaracji ZUS) z obliczoną roczną składką zdrowotną. W ten sposób podatnik określi wysokość ewentualnej niedopłaty lub nadpłaty rocznej składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przedsiębiorcy na ryczałcie porównują, zatem sumę miesięcznych, należnych składek zdrowotnych za miesiące od 01 do 12 / 2025 r. z ustaloną roczną składką zdrowotną za 2025 r.

Po drugie, aby ustalić roczną podstawę zdrowotną przedsiębiorca musi sprawdzić, ile miesięcy w 2025 r. prowadził działalność (podlegał pod ubezpieczenie zdrowotne). Do liczby miesięcy podlegania pod ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorca nie wlicza okresu:

• zawieszenia prowadzenia działalności,
• korzystania ze zwolnień z obowiązku opłacania składki zdrowotnej,
• korzystania ze zwolnienia z podatku,
• niepodlegania pod ubezpieczenie zdrowotne z pozostałych przyczyn.

Po trzecie przedsiębiorca ustala roczny przychód z działalności zgodnie z art. 81 ust. 2zd ustawy o NFZ.  Z tego rocznego przychodu wyłącza przychody z działalności osiągnięte za czas:

1. zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej,
2. nieprowadzenia działalności,
3. zawieszenia działalności,
4. zwolnienia ze zryczałtowanego podatku dochodowego,
5. sprzedaży środków trwałych.

Przychód z działalności ustalony na cele obliczenia rocznej (i miesięcznej) składki zdrowotnej nie może być pomniejszony o:

• poniesione straty podatkowe z 5 ostatnich lat oraz
• ulgi podatkowe.

Po wyłączeniu ww. kategorii przychodów przedsiębiorca może obniżyć tak ustalony przychód z działalności o zapłacone składki ZUS społeczne według schematu poniżej.

Tak obliczony przychód podatnik porównuje do progów przychodów z tabeli – „Wysokość rocznej składki zdrowotnej za 2025 r.”.

Na jakim formularzu przedsiębiorca na ryczałcie dokonuje rocznego rozliczenia składki zdrowotnej jak i jego korekty

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej za 2025 r. jak i jego korektę przedsiębiorcy na ryczałcie dokonują za pomocą:

1. deklaracji ZUS DRA, jeżeli nie zatrudniają pracowników, zleceniobiorców, osób współpracujących albo
2. ZUS RCA (składanym wraz z ZUS DRA), jeżeli zatrudniają pracowników, zleceniobiorców, osoby współpracujące.

Natomiast, gdy przedsiębiorca dostrzeże błędy w przesłanym rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej za 2025r., wówczas musi sporządzić i przesłać do ZUS korektę tego rozliczenia składając:

1. korektę deklaracji ZUS DRA albo RCA i DRA za miesiące, w który popełnił błąd, oraz
2. korektę deklaracji ZUS DRA albo RCA i DRA za 04/2026r.

Korekty rocznego rozliczenie składki zdrowotnej za 2025r. przedsiębiorca dokonuje także w ww. formularzach, ale wypełniając je wpisuje początek identyfikatora formularza jako „02” (lub „03” gdy dokonuje drugiej korekty).

Warianty korekty rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 rok u przedsiębiorców na ryczałcie

Sposób obliczenia rocznej postawy składki zdrowotnej jak i rocznej składki zdrowotnej przedstawiono powyżej. Zasady te są takie same dla korekty tegoż rozliczenia.

Przedsiębiorca powinien mieć świadomość, że wynik rocznego rozliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne ma istotne znaczenie, ponieważ w określonych przypadkach może skutkować obowiązkiem złożenia korekty tego rozliczenia. Zasady w tym zakresie określa art. 81 ust. 2y ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Na czym polega ten obowiązek i w jakich sytuacjach powstaje?

Poniżej drugi przypadek.

Korektą rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2025 r. przedsiębiorca dokonuje:

1. w deklaracji ZUS DRA (albo ZUS RCA) za okres 04/2026 r. oraz jeśli to konieczne
2. w deklaracji ZUS DRA (albo ZUS RCA) za poszczególne miesiące roku składkowego, jeżeli tam były błędy

– z identyfikatorem deklaracji „02” albo kolejnym, jeżeli już składano korektę ww. deklaracji.

Kiedy należy złożyć korektę miesięcznych deklaracji ZUS za 2025 rok

Rozważania na temat korekty miesięcznych deklaracji ZUS obejmujących rok składkowy 2025 należy zacząć od tego, iż przedsiębiorcy nie są zobligowani do korekty tych deklaracji już w trakcie tego roku. Mowa tu o sytuacjach, w której korekty miesięcznych deklaracji ZUS za miesiące roku 2025 dotyczą nieujętych przychodów z działalności albo ujętych, ale w błędnej kwocie.

Warto wspomnieć o tym, iż przychody z działalności u podatników na ryczałcie w prawidłowej wysokości przedsiębiorcy mogą (w ujęciu narastającym od początku roku) ująć w kolejnych deklaracjach ZUS lub dopiero na etapie składania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Niemniej w niektórych przypadkach nie da się uniknąć konieczności skorygowania także miesięcznych deklaracji ZUS.

Wspomina o tym nawet ZUS, iż są szczególne przypadki, w których przedsiębiorca musi sporządzić korektę miesięcznych deklaracji ZUS z uwagi na występujące tam nieprawidłowości, które mają bezpośrednie przełożenie na roczne rozliczenie składki zdrowotnej. Sytuacje te zaprezentowano w poniższej tabeli.

Przykład 1

Przedsiębiorca, który opodatkowuje przychody z działalności gospodarczej ryczałtem zarówno w 2025 r. jak i nadal w 2026 r.

Za 2025 r. opłacał miesięczne składki zdrowotnej ustalone na podstawie przychodu z działalności za 2024 r. (widniejącego w zeznaniu rocznym PIT-28 za 2024 r.).

Po dokonaniu rocznego rozliczenia składki zdrowotnej przedsiębiorca musiał skorygować zeznanie roczne PIT-28 za 2024 r. z uwagi na nieuwzględnienie przychodu w postaci otrzymania należności w miesiącu 08/2024 r.

W związku z tym przedsiębiorca będzie musiał złożyć korektę miesięcznej deklaracji ZUS za okres 08/2024 r. (z identyfikatorem deklaracji – 02) oraz korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej za 2024 r. oraz za 2025 r.

To jednak nie wszystko.

Kilka lat temu w drodze wyjątku była ustawowa możliwość zmiany formy opodatkowania w trakcie roku. Niemniej ta opcja nie jest już dostępna dla przedsiębiorców. Jedyną możliwością zmiany formy opodatkowania w trakcie roku jest likwidacja aktualnej działalności gospodarczej w CEIDG oraz otwarcie w tym samym roku nowej działalności gospodarczej.

W tym przypadku występują dwa okresy prowadzenia działalności gospodarczej okres:

• od początku roku (albo w trakcie roku) do zamknięcia firmy – jedna forma opodatkowania, oraz
• od otwarcia nowej firmy do końca danego roku – druga (inna) forma opodatkowania.

Uwaga na sytuację pierwszego przychodu w trakcie roku kalendarzowego

Przedsiębiorca może zmienić formę opodatkowania do 20 dnia miesiąca następnego po miesiącu, w którym uzyska pierwszy w danym roku przychód z działalności. I tu jest pewien problem.

Przedsiębiorcy często zapominają o tym, aby już od początku roku składkowego obliczać składki zdrowotne według nowej, wybranej formy opodatkowania. Obliczają ją według starej formy. Dość często zorientują się w tej kwestii w momencie składania oświadczenia o zmianie formy opodatkowania. W takim wypadku muszą oni złożyć korekty miesięcznych deklaracji ZUS z błędnie ustaloną składką zdrowotną według starej formy opodatkowania.

Nadpłata albo niedopłata rocznej składki zdrowotnej, – co można zrobić?

Przedsiębiorca, który złożył roczne rozliczenie składki zdrowotnej albo korektę rocznego rozliczenia składki zdrowotnej może w efekcie otrzymać:

1. nadpłatę składki zdrowotnej,
2. niedopłatę składki zdrowotnej.

Autor:

Krzysztof Ulicki

Źródła:

Ustawa z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 592).

Ustawa z dnia 20.11.1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025 r. poz. 843).

Ustawa z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199).

Ustawa z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1461).

Wyjaśnienia ZUS

Ustawa z dnia 29.08.1997 – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111).